Ekonomist • TEPAV Direktör • Bilkent YZ Öğr. Üyesi • Hurra Türkiye&Lingo YKB • Hazine-Maliye Bakanlığı E. Genel Müdür • E. IMF Ekonomist • Master & Doktora USC
Fed Başkanı Powell: “Eğer istihdam piyasasının iyileşmesini ve maaşların, özellikle de dar gelirlinin maaşlarının, enflasyona karşı erimesini istemiyorsak, FİYAT İSTİKRARINI sağlamalıyız. FİYAT İSTİKRARI HERKES İÇİNDİR.”
Eski bir IMF ekonomisti olarak, IMF programı önerdiğim için eleştiri alıyorum.
❗️Ancak IMF programları, “yüksek vergi - sabit ücret” politikalarının aksine, “harcamaları rasyonelize etme ve yapısal” politikalar üzerine şekillenir.
❗️Mevcut programdaysa “yüksek faiz ve
Ankara direk uçuş ağı, İstanbul Havalimanı yolcu sayısını sağlamak adına mı baskılanıyor?
Havalimanı-şehir merkezi arasında metro olmaması yine ulaşım sorunu
Ankara:
👉Başkentimiz
👉Türkiye’nin en büyük 2. Şehri
👉Avrupa’nın en büyük 4. Şehri
Sayın Gürsel Baran Başkanımız Ankara'nın yurtdışı uçuş sorununu tek başına sahipleniyor. Allah razı olsun.
Avrupa'nın en büyük dördüncü şehri ve ülkemizim başkentinden bu kadar az direkt uçuş olması kabul edilemez.
ABD Merkez Bankası Fed, özel bir şahıs veya firmaya ait değildir.
Para politikasını belirleyen Washington DC'deki Guvernörler Kurulu federal hükümetin bir kurumudur.
Kongreye rapor verir ve doğrudan Kongreye karşı sorumludur.
Neden batının gerisinde kaldığımıza ilişkin derin bir yorum:
“Değişimi destekleyen kişilerin görüşlerini ifade etmekten çekindikleri ortamlarda, işlevselliğini kaybetmiş yapılar varlığını sürdürebilmektedir.”
@jeandpardaillan
~ Bunu Herkes Bilir, s.51.
“Oysa burada (İstanbul) mesai saatlerinde bile yollar, kafeler, dükkanlar doluydu. Bu kadar insan sokaklarda ne yapıyordu? Bu insanlar ne zaman para kazanacak bir iş yapıyorlar, ne zaman okula gidiyor ya da ders çalışıyorlardı? En önemlisi de hangi geliri harcıyorlardı?”
Tarım ülkesi diye övüdüğümüz ülkemizde gıda fiyatları son 2 yılda 3'e katladı (kırmızı).
Aynı dönemde küresel gıda fiyatlarında artış %12 (mavi).
Son bir yılda küresel gıda fiyatları %21 azalırken (mavi) Türkiye'de %67 arttı (kırmızı)!
EYT tartışmaları sürerken 85 milyonluk nüfusumuzda sigortalı çalışanların 25 milyon, emeklilerin de 14 milyon civarında olduğunu unutmayalım.
Çalışan sayısı veya ücretlerde radikal bir artış olmadan emekli sayısının artmasının sonuçlarını biz 90'lı yıllarda yaşayıp görmüştük..
Türkiye'nin son 20 yıllına baktığımızda, ihracatın yıllık ort %23 ile en yüksek arttığı dönemde kur sabit kalmış.
Kurun ort %37 değer kaybettiği dönemdeyse ihracat sadece %9 artmış.
Demek ki sorun yapılsalmış. İş gücü ve iş yapma ortamını iyileştirmeden rekabet artmıyormuş.
Bıyıklı yabancılar iş başında
Bloomberg:
“Yurt dışından tahvil girişini Türk bankaları şişiriyor”
“Yurt dışından yapılan tahvil alımlarının önemli bir kısmı Türk bankaların yurt içi-yurt dışı faiz artbitrajı (carry trade)”
Kamuda tasarruf
#emekli
aylıkları üzerinden yapılıyor.
👉En düşük emekli aylığı asgari ücretin %60'ına geriledi (kırmızı)
👉Böylece emekli aylık giderlerinin milli gelire oranı 2-3 puan düştü (mavi)
EYT'lilerin SGK yükü düşük emekli aylıklarıyla sübvanse edilirse ileri yaşta
Bugün, canım babamın vefatının 3. yılı.
Benim babam çalışkan, mücadeleci, zeki ve sevgi dolu bir insandı.
Girişimci yönüyle binlerce insana istihdam kapısı açan kurumlar bıraktı.
Entellektüel ve üretken kişiliğiyle ufuk açan fikirlerini.
Bugün onu, özgürlükçü ve aydın yönüyle
Kurda günlük değer kaybı %2,5!
$/₺ kuru 20’ye doğru tırmanıyor.
TCMB’nin kura müdahale alanı kalmadığını biliyorduk.
Bankalara getirilen ek TL’ye dönüşüm de anlık zıplamalara etki etmiyor.
Bakalım 28 Mayısa kadar şapkadan neler çıkacak…
Bugün Merkez Bankası faiz kararı, yurda gelen kar yağışını da merak ediyoruz; ama kalbimiz bu akşam oynayacağımız
#GSVBARCA
maçının heyecanıyla çarpıyor! 💛❤️
2028'de kişi başı gelir hedefi $16bin. Peki mevcut politikalarla gerçekçi mi?
2023 hedefi $25bin idi.
Hedefin konulduğu 2011 yılında $11.289 iken 2022'de $10.655'e geriledi.
➡️Yılda ort %0,5 azaldı.
⏩Trend devam ederse 2028'de gelir $10.379'a düşer (sarı)
IMF tartışmalarına bir de şu açıdan bakalım:
"Günah keçisi olmadan sosyal güvenlik sistemini yapılandırmak mümkün olur mu?"
2023 yılında EYT ile:
👉Aktif sigortalılar ~1 milyon azalırken (mavi)
👉Aylık/gelir alanlar 2,1 milyon arttı (kırmızı)
Katma değerli üretim nedir?
Altyapı ihtiyaçlarımızı karşılayabilecek mühendislik ve teknolojiye sahip makineler üretmektir.
Rekabetçi üretim nedir?
Dünyada bunu yapabilen 8 ülkeden biri olmaktır.
Tebrikler
@Ozsoz1905
@eberkmillimarka
👏👏👏
YÖK Başkanı Özvar: "Bu yıl 198 ülkeden 340 bine yakın uluslararası öğrenci üniversitelerde öğrenim görme imkanı sağladı."
Merak edip 2022-23 yılı verilerine baktım. En yüksek oran Suriye'den. Her 5 yabancı öğrenciden 1'i Suriyeli.
İlk 10 ise şu şekilde:
1.Suriye
2.Azerbaycan
CDS priminin artıyor olması ise önümüzdeki dönemde faiz giderlerindeki artış hızının daha da yükselecek olmasına işaret ediyor.
Faize ödenecek payın artması; eğitim, sağlık, altyapı gibi temel hizmetlere ve kamu yatırımlarına giden payın azalması demektir.
5 yıllık dönemler içinde faiz giderlerine bakacak olursak, 2007-17 yılları ilk 6 aylık dönemde, faiz gideleri 27 milyar TL civarındaydı. Bütçe giderleri içindeki payı %43'ten %8'e kadar düşmüştü.
Son 5 yılda ise faiz giderleri 5 kat arttı ve bütçedeki payı %11'e çıktı.
OECD: yapay zeka ve otomasyon niteliksiz işgücünde istihdam kayıplarını tetikleyecek.
Türkiye, OECD’de en yüksek işsizlik (%10,2) ve niteliksiz işgücüne sahip ülkeler arasında.
Kur-enflasyon-finansman sorununu çözemedik; daha büyükleri ise sırada.
Orta gelir tuzağına yaşlanan nüfusla yakalandık
🔹2023’te canlı doğan bebek: 958 bin
(2022: 1 milyon 35 bin)
🔹Doğurganlık hızı: 1,5
(nüfus yenilenme eşiği 2,1)
Devasa emekli sayısı, vasat eğitim ve çalışma koşullarıyla gençlere ne vaadediyoruz?
🔴VergiAlgı yazar ailesi genişlemeye devam ediyor.
✍️Genç kuşak ekonomistlerden Dr. Burcu AYDIN ÖZÜDOĞRU (Maliye Bakanlığı, Gelir Politikaları E. Genel Müdürü) bugünün sıcak gündemini değerlendirdi:
🏦Merkez Bankası Enflasyon Raporu neler söylüyor?
Yarın VERGİALGI'da.
@aydin_brcu
Asgari ücrette %50 artışın üzerinden 3 ay geçmeden ücretlerde yeni bir artış ihtiyacını konuşuyorsak, temel sorun enflasyon demektir.
Fiyat istikrarını sağlamadan yapılan ücret artışlarıyla satın alma gücümüzü koruyamayız.
Türkiye Ekonomi Politikasının meyvelerini toplamaya devam ediyoruz.
Yeni bir tarihi ilke imza atılarak, 880 milyar TL’lik ilave harcama için yılın ilk yarısında Ek Bütçe yapıldı.
Talep edilen tutar, 2022 yılı Bütçesinin yarısına denk.
Konutun temel ihtiyaçtan çıkmasına örnek vermek gerekirse:
Ayda 700₺ tasarruf eden bir aile, Türkiye’de 75 m2’lik bir konut almak için (fiyatı 650 bin ₺) 77 yıl çalışmalı.
Bunu İst’da almak için (fiyatı 1 milyon ₺) 124 yıl çalışmalı.
TEPAV Ekonomik Görünüm Raporu:
"Önlem alınmazsa mali görünüm bozulacak"
👉Gelirler, iç talepteki sınırlı büyüme, dar vergi tabanı ve yüksek kayıt dışılık nedenleriyle bütçeye sınırlı katkı verecek
👉Giderler, sosyal güvenlik sistemi, personel, faiz ve deprem kaynaklı
Enflasyon nasıl düşer?
Politika faiz oranı %50+3; ama iç talep ve beklentiler hala kontrol edilemedi
Şimdi gözler kamu maliyesi ve yönetilen/yönlendirilen fiyatlar ile yapısal alanlarda alınması gereken kararlarda
Yayın:
@aksezen
ile değerlendirdim.
Moody’s'den Türkiye Kredi Notu Değerlendirmesi
👉Not "B3", Görünüm "Pozitif"
Görünümdeki revizyonun gerekçesi?
👉 Ortodoks para politikasına dönüş
Kredi notunun değişmemesinin gerekçesi?
👉 Kurumsal yapıda erozyon ve ekonomideki yüksek riskler
Notun "B3” olması ne demek?
👉
Geçtiğimiz hafta hayata gözlerini yuman Nesibe Aydın Okullarının kurucusu babam Hüsamettin Aydın adına, aklı ve bilimi kendine rehber edinmiş tüm öğretmenlerimizin, Öğretmenler Gününü kutlarım.
Türkiye'de maaş/ücretin milli gelirden aldığı pay %26 (kırmızı) ile OECD'nin raporladığı 44 ülke içindeki en düşük 2. oran!
2018 sonrası uygulanan genişleyici politikalarla emeğin milli gelirden aldığı pay düşüyor.
👉2022, Türkiye tarihindeki en düşük oran!
2024-26 döneminde
2024’ün kazananları ve kaybedenleri:
👉Kazananlar küçük bir küme
👉Kaybedenlerse yine ücretli çalışanlar
👉Nakit yönetim becerisi sınırlı olan esnaf ve şirketler de yılın kaybedenlerine katılacak.
Detaylar👇
HSBC raporuna göre Asya ekonomileri yaşlanan nüfuslarıyla önümüzdeki 10 yılda yavaşlayacak. Emeklilik ve sağlık harcamaları kamu maliyesine kambur olacak.
Türkiye de yaşlanan nüfusuyla benzer sorunlarla karşı karşıya. Üstüne üstlük
👉Orta gelir tuzağındayken
👉Bozuk sosyal
Yeni ekonomi modelinin (düşük kur - yüksek enflasyon) çıktıları:
Kasım ayında ihracat %2, ithalat %14, dış ticaret açığı %61 arttı.
Ocak-Kasım döneminde ihracat %14, ithalat %37, dış ticaret açığı %153 arttı!
Yılın ilk 11 ayındaki açık $100 milyara ulaştı!
Hazine ve Maliye Bakanlığında Gelir Düzenlemeleri Genel Müdürü olarak 2016 yılından bu yana sürdürdüğüm çalışmalarımı, aileme daha çok destek olabilmek adına, 11 Mart 2019 tarihi itibarıyla sonlandırmış olacağım.
Dün
@guzemyilmaz
ın konuğu olarak katıldığım
@BloombergHT
yayınında enflasyon, para ve maliye politikalarını değerlendirdik. Yayının tamamını aşağıdaki linkten izleyebilirsiniz.
Deprem bölgesinde öğrenci sayısı 4,1 milyon.
Türkiye’de öğretim gören her 5 öğrenciden 1’i deprem bölgesinde(ydi).
Çocukların/gençlerin gelişimi/geleceği için yapısal çözüme ihtiyaç var.
Covid’le bozulan eğitim süreci depremle yıkılmasın.
Deprem bölgesinde yıkılan/ağır hasarlı yapı, son 10 yıldaki konut iskanından fazla!
Hasarlı/yıkık yapı ~ 2,5 milyon!
Bölgenin yeniden inşası + Türkiye yapı stokunun depreme karşı güçlendirilmesi için 5 yıl bir kalkınma planı gerekli.
Yayın:
@mustfsnmz
Asgari ücret tartışmaları sürerken...
2021 yılında 36 OECD ülkesi arasında en düşük asgari ücrete sahip 6. ülkeyiz (sarı)
Asgari ücret $404 ile OECD ortalaması olan $1.146'nın üçte biri
Tax Foundation Avrupa genelinde Sermaye kazançlarını vergilendirmeyen (örneğin borsa) yegane ülkeler arasında Türkiye'nin yer aldığını gösteriyor.
Sermaye/finansal kazançlardaki istisna ve muafiyetlerin kaldırılması hem vergi tabanını genişletme hem de vergide adaleti sağlamak
Para politikası buz dağının görünen yüzü, devasa sorun ise kamu maliyesinde.
Bu sene %3,5 öngörülen bütçe açığı, deprem/emekli/personel/faiz/ KÖİ... kaynaklı giderlerle 2-3 katına çıkabilir.
Finansmanı zorlu, çözümü ise daha da zor olacak.
Yayın:
@ali_hakan_kara
Açıklama: Diğer ülkeler daha hızlı büyüdüğü için değil, Türkiye ekonomisi $ cinsi küçüldüğü için gelişmekte olan ülkeler içindeki payımız düştü.
2013 yılında $958 milyar olan milli gelirin bu yıl $692 milyara düşmesi bekleniyor.
@m_akifkoc
Sümela’nın inşaasından yaklaşık 1600 yıl sonra şehirlerimizin beton çöplüğüne dönüştüğünü görmek ne üzücü…
Türkiye’de teknolojiyle şehir estetiği tam ters istikamette ilerlemiş.
Oysa diğer birçok ülkede şehirler çok daha planlı, doğa dostu ve yaşanılır.
Atatürk’e duyduğum hayranlık 1937 yılında yazdığı Geometri kitabını okuduktan sonra daha da arttı.
Geometrik terimlerin sadece Türkçe karşılığını bulmamış; bunları görsel ve yazılı açıklamalarla pekiştirmiş.
Atatürk’ün tek mirası olan bilim ve akıl yolunda ilerlerken.
Bugün açıklanan Cumhurbaşkanlığı SBB deprem raporuna göre depremin maliyeti $104 milyar. TEPAV'da yayınlanan raporumda ise maliyeti $147 milyar olarak öngördüm.
Mal kayıpları ve gelir politikaları iki rapor arasındaki ana farkı oluşturuyor.
OECD'de en genç nüfusa sahip ülkelerden biri olup da "en düşük istihdam" ve "en yüksek emekli/çalışan" oranına sahip ülke olmamızı nasıl açıklamalıyız?
Enflasyon kadar gündem oluşturan bir diğer konu
#emekliler
👉85 milyonluk nüfusta 16 milyonun emekli olduğu,
👉Kayıtlı istihdamın üçte ikisi kadar emeklinin olduğu
Hiçbir sosyal güvenlik sistemi sürdürülebilir değildir.
Çözümü enflasyondan çok daha zor ve uzundur.
TL’deki sert değer kayıplarının olası etkileri:
1. Kur sarmalı
2. Enflasyon (üzerine vergi artışları da gelecek)
3. Hazine’ye yük (KKM ve kura bağlı diğer kalemler)
4. TL varlıklara düşük ilgi (mevduat, Hazine tahvili)
5. Yurt dışından sınırlı portföy girişi
Merkez Bankası’ndan 500 baz puan faiz artışı.
TEPAV Para Politikası Değerlendirme Notumuzda da 500 puan faiz artışını önermiştik.
Para politikası kurulu üyelerini piyasanın önüne geçtikleri için tebrik ediyorum 👏👏👏
Şimdi sırada maliye politikaları ve yapısal politikalar
TEPAV, istihdam daralıyor
❗️Martta sigortalı çalışan yıllık %1,5 (351 bin kişi) azaldı
⬇️Ücretliler %3,1
⬇️Esnaf %5,1
⬇️Çiftçi %7,2
⬆️Kamu ise genel seçim etkisiyle %10 arttı
❗️İstihdam kayıpları EYT kaynaklıydı
❗️İzleyen aylarda yavaşlayan ekonominin etkilerini göreceğiz.
Bugün 2. neslimizle birlikte
@Ozsoz1905
‘i 2. nesil ve son derece şık yeni merkez ofisinde ziyaret ettik.
@eberkmillimarka
bizleri bir kez daha gururlandırdın! 🇹🇷🇹🇷🧿🧿
TEPAV’dan kamunun üstlendiği KKM riskine çarpıcı bir örnek.
KKM büyüklüğü ~₺1,7 trilyon ($90 milyar)
2018 veya 2021’deki gibi bir kur şokunun kamuya maliyeti ~ ₺900 milyar ($50 milyar)!
2022 milli gelirine oranı %5,5, vergi gelirine oranı 1/3!
@OzatayFatih
Rusya'ya ilk somut yaptırım Almanya'dan geldi.
Almanya Başbakanı Olaf Scholz, Rus gazını Almanya'ya taşıyacak olan Kuzey Akım 2 doğal gaz boru hattının sertifikasyon sürecinin durdurulması talimatını verdi.
Deprem bölgesinde işletmelerin %96'sı 10'dan az çalışana sahip. Bölgede kayıt dışılık yüksek.
İstihdam kaybı yüksek, K. Çalışma Ödeneğinden faydalanacaklar sınırlı.
Özetle, destekler temel ihtiyaçları karşılamak üzere ve hane bazlı olmalı.
Yayın:
Politika faiz oranı 10 ayda %8,5’ten %50’ye çıktı.
👉Faizde %50’yi neden gördük?
👉 Bundan sonra bizleri neler bekliyor?
@reyhanbaysan
ile değerlendirdim.
Yayın:
Rezervlerdeki artış önemli bir başarı.
Ama unutmayalım ki rezervler Türkiye’nin yumuşak karnı.
Rezervlerin ithalatı veya kısa vadeli dış yükümlülükleri karşılama oranı çok düşük.
Özetle daha gidilecek uzun bir yol var.
Yayın:
@GozdeKuyumcu
Eğer enflasyonun tek belirleyicisi “şirket kârlılığı” ise hükümet yanlış politika uyguluyor...
⁉️Neden faiz arttı
⁉️Neden ücretler baskılandı
⁉️Neden vergiler arttı
Ekonomi bir sosyal bilimdir. Kompleks yapıya sahip gerçek hayatı basit modellerle anlamaya çalışır. Her modelin
Seçim sonuçları yine sürpriz yaşatıyor❗️
Genel seçimlerin üzerinden 1 yıl geçmeden seçmenin oy tercihinde büyük değişim yaşandı
Değişim nasıl okunmalı❓
❓Boş tencerenin gecikmeli etkisi
❓Seçmenin güçler ayrılığı isteği
❓Aday etkisi
İki deprem ülkesi: Türkiye ve Japonya
Türkiye'de hanehalkının yarısı 2000'den sonra inşa edilen binalarda otururken (kırmızı), Japonya'da bu oran %29.
Demek ki depremde yıkılan binanın yaşı değil, planlama ve denetim standartları.
Düşük faiz oranlarıyla firmaların kredi kullanımı arttı mı?
HAYIR!
Geçen yıl başından bu yana:
YP krediler $33 milyar
TL krediler $84 milyar
Toplam krediler $116 milyar azalmış!
İstanbul, sabit gelirli çalışanın sürgün şehri…
Yüksek enflasyonun yarattığı yıpratıcı yaşam maliyetleriyle geçen sene Türkiye’nin en yüksek net göç veren şehri İstanbul (kırmızı) oldu.
HSBC raporuna göre günlük kişi başı kalori tüketiminde Türkiye, ABD’den sonra en yüksek 2. ülke.
Benzer gelire sahip ülkelerde tüketim ~3.200 kaloriyken Türkiye’de ~3.700. Maalesef ölçülen obeziteyle uyumlu bir veri.
Buna Anadolu mutfağı mı, yoksa hazır gıda etkisi mi demeli?
S&P Türkiye Kredi Notu "B+", Görünüm "Pozitif"
Bir Sonraki Kredi Notu Kararı:
👉Moody’s: 19 Temmuz 2024
👉Beklenti: Not artışı
B+: yatırım yapılabilir seviyenin 4️⃣ basamak altı
Önemli veriler:
👉 Ödemeler dengesi, enflasyon, yurt içi tasarruflar ve rezervler
Görünüm
İngilizcede bir deyim vardır “No good deed goes unpunished”.
Türkçesi “Hiçbir iyilik cezasız kalmaz” oluyor.
Özveriyle depremzedelere yardım etmek isteyen birçok kişi sanırım bugünlerde bu ruh halinde…
Enflasyonla mücadele ettiğimiz yaz aylarında yeni bir rekor.
Temmuz aylık enflasyonu %9,5 ile son 30 yılın en yükseği!
Oysa mevsim gereği Temmuz ayında fiyatlar artmaz veya düşerdi...
KKM’deki erimeyi önlemek için “Döviz Getir” düzenlemesi:
Firmalar yurt dışından getirdikleri paranın %40’ını TCMB’ye satacak, geri kalanı KKM yaparsa bunun için TCMB %2 ödeyecek.
Ancak firmalar için cazip değil çünkü:
(KKM faizi + Döviz getiri) < enflasyon