Bi navé “Yar û Mirad” ji rézeromané sé pirtûkén wî çap bûne û ya çaran jî li ber çapê ye...
“Šîré hunera me béte danîn/ qedré qelema me béte zanîn…” E. Xanî
AGAHÎ!!!
Duh sê pirtûkên min bi Zimanê Kurdî çapbûn.
Eha, ji ber vê yekê jî min xwast ez ê bi vê resmê xwe yê xortanî silavê bidim we kurdên dilsoz û evîndarên Zimanê Kurdî.
- Bijî Zimanê Kurdî!
- Bijî xwendevanên Kurd!
Derzîka dev girtî.
Gelo li cem we navê vîya çi ye? Hûn jê ra çi dibêjin?
Têbinî: Ez dixwazim vîya li ser vê Twîtirê wek dîyarî bidim kûçikên Yalçin Kûçik. Ji ber ku har bûne û bi xwe ketine.
Kurdistanek azad û Belucîstanek azad!
Fee Belucîstan and Kurdistan!..
I seîd:
Tu her bijî welatê qedîm Kurdistan û Belucistan!
Bimire hersê welatên dagirker!
Gelo ka ji we kî bi Zimanê Kurdî dizane?
Sak û golik!
Hûn bi Zimanê Kurdî dizanin?
Ga û çêlek!
Hûn jî nizanin?
Mozik!
Ka hela bibêje min tu bi Zimanê Kurdî dizanî?
Lê Noginê!
Ma tu nizanî? Sedî 80î kurd bûne mankurd û mankurd jî bi zimanê xwe nizanin.
H. Brader:
Em hemî dibêjin pîroz be, lê tenê nivîskar zanin baqê niskan bi hêkê hesinîne, yanî bi zor û zahmetî ye. Çênabe rêzeromana te ji ber sedemên aborî raweste. Bi deng û saz ez amade me; em ê konsertek li ser mediya civakî organîze bikin û çi hat bila jibo rêzeromanê be.
Gaxan
Dam û dam
Kîsikê qidam
Qirdikê qudo
Sitl û beroş
Mehmê Reşoş
Tûrê kayê
Ji ba Xwedê
Hilweş erdê
Tûr qetîya
Ka rijîya
Xêr barîya
Erd bû gîya
Serê salê
Binê malê
Xwedê kur û keçek bide kevanîya malê
Kevanî ye destzêrîn e
Dest bavêje bin kulînê
Para qirdik di vir da bîne
Xiyanet bavê xwe nas nake. Dibêjin Kurd Qiran berê xwe daye Mem Ararat û jê ra gotîye:
"Em ne bi serê bavê xwe, lê em bi serê serokê xwe sond dixwin!
Kuro, ma Şivan nayê bîra te, hi!? He, Berlîn! Defa me defa hawarê ye. Duh dora Şivan bû û îro jî dora te ye.
Yüri lan, Kurdo!"
Şêx Evdilselam:
1.Kurdo, daran nebire.
2. Xezalan nekujin.
3. Marên reş nekujin.
4. Bêwext masîyan pê negirin.
5. Maf e, ji bo zarokên me perwerdeheyî bi Zimanê Kurdî.
6. Di zewacê da qelîn qedexe ye.
7. Ax yê herkesî ye.
8. Ji bo xweparastinê hêz bibin û bibin yek.
Bi bîranîn!
Dr. M. Emîn Sever:
"Min "YAR û MÎRAD" I-II xwendibu. III li ber destên min û dixwînim.
Roman li ser Xalid Begè Cibrî û hevalên wi ye. Ziman zelal û xwezayî ye. Gava meriv dixwîne naxwaze dev jê berde û biterikîne.
Ez te ji bo ked û xebata te piroz dikim û spas, Welî."
Ji Şêx Efendî:
- Meriv dikare dînê xwe biguharîne, hûkmê wê heye û meriv dibe kafir, lê meriv nikare miletê xwe înkar bike.
***
Serokê Azadîyê Xalid Begê Cibrî:
- Daw û doza min hiqûqê miletê Kurd e. Ez ê bi kîjan wîjdanî mefkura xwe ya milî terk bikim.
Gelo ma gotin heye lê zêde bikim? Bixwîne, bixwîne û bixwîne.
Şîret e, li ber çavan bigire û bixwîne. Bixwîne ku tu yê nezan nemîni.
Bixwîne ku tu bikaribî xwe xwe nas bikî.
Kurdo!
Ger ku nexwînî di tarîyê da dimînî, di tarîyê da nemîne!
Rom bêbext e, bextê Romîyan nîne.
Bextê Kemalistan nîne.
Bextê xwînxwaran nîne.
Mi nişkiyo jûr û hîleyî şima ra serî vecimê, no mirê biyo derd. Ez kî verdê şima de teslîm nêbeno kî şimaro bibo derd.
Ev der ne cîyê biratîya gelan û cîyê kerên umedê ye. Ev der cîyê Ala Rengîn û biratîya Kurdan e.
Li rûyê Birca Diyarbekirê ez bi hebûna Ala Rengîn serbilind im.
Ez parvakirinên xwe bi Zimanê Kurdî dikim. Hatîye pejirandin û ya jî nehatîye dîtin?.. Ne xem e. Ziman hebûna min e û ez ji zimanê xwe dev bernadim. Ala Rengîn jî herwiha rûmeta min û kelemê çavê neyaran e.
Bi ziman û Ala xwe serbilind im.
Bijî Ala Rengîn!
Bijî Zimanê Kurdî!
Min rèzeromanên Welî Sebrî "YAR û M��RAD"I-II xwendibu. Niha ya III di destên min da ye. Brêz Welî, ev romanên ku wî li ser leheng, Xalid Begè Cibrî û rêhevalên wi, qehremanên der û dora buyerên 1925'an û dawîya wî nivîsandîye.Roman bi zimanê Kurmancî/ Zazakî, zelal û xwezayî ye.
Mîrê min!
Kes hene wek Çîyayê Agirî bilind dibin, disojin û ronahî didin. Qet tu şik nîne ku ji wan kesan yek jî tu yî.
Tu bi wê navê xwe yê ezîz tu car ji bîra miletê xwe neçûyî û naçî jî.
Te bi gramî, bi hezkirin û bi maneyek bilind bi bîr tînim. Rihê te şad be.
Xuşk û birayên ezîz,
Ji ber neorganîzasyonê min nekarî berê xwe bidim Cenevrê û werim.
Li hember Peymana Sykes-Picot bi Ala xwe li Kolnê bûm. 1916an da bi vê peymanê sinor hatibûn danîn. Ew sinor Li Lozanê 24ê vê mehê da hatibû pejirandin. Min nekarî werim lê dilê min bi we ra...
Mirinek bi şeref çêtir e, ji jiyanek bêşeref
Xalid Begê Cibrî
Têbinî: Ev hevok di nameya wî ya ku wî ji Qasoyê Xilûxawar ( Binbaşı Kasım) ra şandîye...
14 Nîsanê 1925 di dîroka me da rûpelek reş e. Ez Mîrê Zirav û hevalên wî yad dikim û bi bîr tînim.
- Dembaş, xaltî?
- Xweştir, bavê xaltî.
- Xêr e, ev çi ye tu pê mijulî û dikî?
- Çi bikim, Welî? Tu bi xwe jî dibînî ku xaltîya te berê xwe daye hebûna xwe û pê mijul e. Ger ku min karîye ez dixwazim jê hêvîyê jî bidoşim..."
1.
Di tevgera azadî û serxwbûna welat da 100 salin ku li Bakûrê Kurdistanê tû kes weka Mîralay Xalid Begê Cibrî bi rêk û pêk tevnegerîya ye. Ev 3 cild Romana Yar û Mirad romana vê rêbaza millî ye. Ji ber vê yeke divê keç û xortên
Di kar û barê xwe da PLATFORMA CIWANÊN SERBIXWE rûmeta miletê xwe ye, miletê bindest...
Wek çawa 1912an da bi navê xwe HÊVÎ hêvîya vî welatî bû, hûn jî ne kêm û ne zêde di wê astê da hêvîya me ne. Em bi çalekî û xebata we kurdperweran serbilind in.
Kurdo!!!
Zimanê te namûsa te ye.
Zimanê te rûmeta te ye.
Zimanê te hebûna te ye.
Zimanê te şerefa te ye.
Namûs, rûmet, hebûn û şerefa xwe bin pê neke û dev ji zimanê Tirkî berde.
Li xwe vegere, Kurdo!
Tu ne Tirk, ne Ecem û ne jî Erebî. Tu ji eslê Arayan û Kurd î. Li xwe vegere!
Xalid Begê Cibrî.
Gotin û seknek.
Gotin: "Nice her fikr bi qedr e."
Sekn: Soz bida yekî tê da mirin jî hebûya li ser soza xwe bû.
Wek cawa Mistefayê Conekê dibêje:
“Pere bûye tunç, insan bûye pînc, caw bûye kitan û dewr bûye dewra...”
Ne soz soza merê berê ye û ne jî sekn ma.
Şeyh Ehmed Barzanî,
55 sal berê çûye ber dilovanîya Xwedê. Netewperwer, xwedîyê hizr û raman û di rê û rêbaza Şêyh Evdilselam da kesekî çalekvan e...
Bi hûrmet yad dikim.
Kocgirî,
Zîlan,
1925,
Mahabad,
Kurdistana Sor,
Dersim,
Komkujiya kurdên Êzdî,
Enfal,
Helepçê û...
Dibêjin heta pozê merîyan neşewite meriv nabe mêr...
Yê me?
Yê me sed sal e dişewite, mîrê min. Belê, sed sal e...
Roja Ala Kurdistanê pîroz be.
Divê her kurdek ji Ala Kurdistanê û hemû hêjayên neteweyî yên kurd û Kurdistanê ra xwedî derkeve.
Dîn îman ayîn îman Kurdistan.
- Ne biratîya gelan û ne biratîya kerên umedê.
Perwîn Xanim, şêr şêr e çi mêr e çi jin e.
Dizanim tu hem Kurd û hem jî hunermend î. Rûmeta herî mezin nasnameya merîyan e. Nabe meriv ji nasnama xwe ya neteweyî dûr bibe. Di sekna xwe da her bi nasnama xwe be.
Ne tenê Kurd, lê bila dinya ji te ra çepikan lê bixînin. Serkeftin!
Mîrê Zirav, Xalid Begê Cibrî:
"Her çiqas di fikr û ramanên xwe da em cuda bin jî daw û doza me pîroz e, em dikarin bi hev ra kar û xebatê bikin û pişopînin.
(Sal, 1921 û dem dema avakirina Hereketa Azadîyê ye.)
Mem Ararat, li têla tembûrê xist û got:
"Kurdbûn bêyî sosyalîzm, komînîzm, lîberalîzm, îslamîzm, kapîtalîzm û hemû îzmên din dibe, lê kurdbûn bêyî Zimanê Kurdî nabe."
Bi gotinên wî dilê xalê Welî germ bû, got:
"Ziman hebûn e. Zimanê Kurdî rûmet e. Gotinên te zêr û bê te nabe Mem"
Prensibên îmanê:
1. Ala Rengîn,
2. Zimanê Kurdî,
3. Rengên me ne û hemû jî pîroz in (bawarî jî tê da),
4. Xwastina maf û heq,
5. Ey Reqîb (Dîn îman ayîn îman her nîştîman),
TB: Xwedê jê razî be, her kî ku van 5 şertan bi cî bîne hem xwedî ehlaq û hem jî îmana wî pîr û pak e.
Ax lê Wesê lê lê lê, Wesîlayê way way
Te porsorê lê lê lê hene dayê way way
Teşî ristî lê lê lê çû serayê way way
Mala Wesê lê lê lê ji malan wê de way way
Ez radimûsim lê lê lê l’mala bavê way way
Riya bajêr lê lê lê rê dikşîne way way
Çon derê Wesê lê lê lê
Av dikşîne way way
Kuro dîno min deyndar nedî li ser deyndaran
Gede qurban ez dizanim tu feqîrî malê te nîne
Ez ê ji te ra pêşkeş bikim hersê berxan, herdu karan Bibe çarşîya Mûşê bavê pêşîya canbaz û van tu caran Ax, ji min ra bîne du bazin û du guharan
Eman eman eman eman lo, ez deyndara te me
Havîn e malên me barkirine çûne waran,
gayê me xam e, kambax be nayê ber baran.
Ez xûlamê bejn û bala zirav, çavên belek,
bûn xwarina mişk û maran.
Em hêsîr mane li ber dar û van dîwaran.
Di dîroka me kurdan da 14ê Nîsanê, rojek reş û salvegera şahedeta nemirên vî welatî ye. Di taybetmendîya Xalid Begê Cibrî da ez wan nemiran yekoyek bi giramî bi bîr tînim.
Îşev jî bila rêwî bibe mêvanê rûpela min û li gel jî stranek Kurdî hebe, Baro.
Ikram, roja çarşemî danê êvarê seat 19.00 da li ser Yotub û qanala Utupoya Tv da mêvanê Zar û Ziman e. Di niha da ez ê reklamê bikim û jê bipirsim ka çima zimanê Kurdî li ber mirinê ye. Kerem bikin...
Erê, dibêjin şêr şêr e çi jin û çi mêr e, lê mixabin rastî ne ev e. Rastî jana dil e.
Ez tenê dibêjim, xwedî li Mem Ararat derbikevin û nekin xwarina guran.
Camêr tiştekî xirab negotîye û dibêje Kurdîyatî bi zimanê merîyan e, bi Zimanê Kurdî...
Mala min mala mêran e.
Ji min ku bawer nakî here ji xwedîyê Hotêla 7 stêrk bipirse. Ew dikarin ji te ra bibêjin ka min di bin vî zinarî da qonaxa xwe çawa çêkiriye û tê da çawa dijîm.
Sibê radibim û dibêjim:
Malo malo malê min tew can ê min,
malê min malê Helebê û tew xalê min...
Te wetrê ez bi nêta te nizanim. Eha, bila kapê merîyan nekeve destên te û tu merîyan ji dîn û îmanê derdixînî. Temam tiştek nabêjim û te cil û bergên kurdî li min kirîyê. Her milet bi cil û bergên xwe ye, lê ka yên te?
Di cil û bergên xweşik ta gotina xweş bihara dilan e, Welî.
Birêz Mesrur Barzani:
30 sal e ji bo Filîstin û Israîlê modelek du dewletî tê xwastin. Di Rojhilata Navîn da em jî netew in û mafê me jî heye. Dinya ji bo Filistinê vîya dixwaze û divê ji me ra zêde nebînin û ji bo me jî bête xwastin.
Têbinî:
Spas, birêz Mesrur Barzanî
Kurdo!
Derdê te derdê serê derdan e; ne tê gotin û ne jî tê kişandin.
Carekê ji te ra xirab lê hatîye. Tu bûyî her tişt, lê tu nebûyî tu. Tu bûyî sosyalîst û te biratîya gelan jî xwast. Bi dîn û îman tu qîrîyayî û te got; bijî bratîyê umedê.
Ka ji te ra azadî, ka tac û text?
Tarî ji ronahîyê û derew ji rastîyê direve
Roj bi serê xwe be jî disoje û tirîjê dide
Xemgîn nebe tenêtî bextê rastîyê ye
Qijik bi refê xwe ra û qertal bi tenê difire.
O. Hayam
Nizanim gelo ka hûn min nas dikin ka ez kî me? Ez siware hespe exte û torine kalike xwe me. Ez dolé 66an im. Dizé mirîshkan ka hela bibéje min tu li kû yî?