ἀλλὰ τἀληθὲς ζητοῦμεν | yalnızca doğruyu arıyoruz | İÜ Felsefe Doktora |Yunan Felsefesi & Alman Felsefesi | Platon | Aristoteles | Kant | Hegel 04.10.12
Kitap okuyan biri sadece kitap okuyan biridir. Kitap okuyan birine sadece kitap okuduğu için ilgisiz erdemler yükleniyor. Bir şey neyse o olduğu gibi bir edim de neyse odur. İçinden ilgisiz kutsallıklar çıkarmaya gerek yok. Kitap okumak tek başına “iyilik” ölçütü oluşturmaz.
Heidegger’in Kant yorumu hakkında Türkçe ilk defa derli toplu bir makale gördüm. Okurken keyif aldım.
(PDF) Heidegger'in Kant Okuması: Hayalgücü, Zaman ve Sonluluk | Selda Salman -
«Derin olduklarını bilenler, duru olmaya çalışırlar.Derin görünmek isteyenler, bulanıklık için uğraşırlar. Çünkü kalabalık, dibini görmediği şeyin derin olması gerektiğini düşünür.»
—Nietzsche | Şen Bilim, §173
«Yoksullarla ressamlar arasında ortak bir yan var: Hava değişimlerini ve mevsim dönüşümlerini derinden duyumsama özelliği.»
—Van Gogh | Theo’ya Mektuplar
Homeros’un uyarısını kelime kelime dinleyelim:
«Ne diye insanlar[βροτοὶ-ölümlüler]
tanrılardan bilir[αἰτιάομαι] birçok şeyi!
Sanırlar bütün belalar bizden gelir,
oysa kaderin dışında acı yığar başlarına
kendi kendileri,
kendi taşkınlıkları[ἀτασθᾰλία].»
—Odysseia,1.32-34
«Sarhoşum diye güleceksiniz bana, değil mi? Tabii gülebilirsiniz, ama ben hakikati dile getirdiğimi çok iyi biliyorum.»
—Platon, Symposion,212E, Çev. Eyüp Çoraklı
Çelişkiden korkmayın, çelişki hakikate götürür. Platon’da varlığı temaşaya (τοῦ ὄντος θέαν-Politeia,525a) götüren yolun başında çelişki ve açmaz vardır.
Bütün insanlar,karekterlerine ne uygunsa onu seçerler, örneğin adil olan, adil bir yaşamı;bilge olan ise bilgece bir yaşamı seçer.Aynı şekilde,akıl gücüyle donanmış bir insanın felsefeyi seçeceği açıktır,zira gücün görevi, felsefe yapmaktır.
—Aristoteles,Protreptikos,B40
Çoktandır kitap önermiyorum. Yepyeni bir kitap. Cornford’un Timaios çevirisi ve şerhleri. Özgüç Orhan tek başına literatürdeki eksiklerin çoğunu bir bir kapatıyor.Bu çeviriyle Platon’un deyişini kullanacak olursam Timaios okumaya “yeniden başlayalım”.(palin arkhometha).
@ozguco
Parmenides’e her geri dönüşümde şu sözleri aklıma geliyor:
Ξυνὸν δὲ μοί ἐστιν,
ὁππόθεν ἄρξωμαι· τόθι γὰρ πάλιν ἵξομαι αὖθις.
«Birdir benim için,
fark etmez nereden başladığım:
Zira geri döneceğim yine oraya.»
—Parmenides,Fragmanlar, B5 Çev.
@Kaan_H_Okten
«Deneyimsizlikleri ne kadar büyük olursa olsun, işler yolunda gittiğinde insanların çoğu kendini öylesine bilge sanır ki, onlara bir öğütte bulunmak hakaret etmekten farksız olacaktır.»
—Spinoza | Teolojik Politik İnceleme
Materyalizm çok fazla küçümseniyor, özelikle lisansüstü öğrencilerde bile bunu gözlemlemek mümkün. Oysa materyalizm oyun dışı kalmış değildir. Materyalizm gitgide karmaşıklaşan ve karmaşıklaşacak olan bir düşünce. Platon’dan beri eleştiriyle geliştirildi ve gelişimi devam ediyor.
Pythagoras:
“Tüm bunların yanında kendini de öğreneceksin.Tek bir birey (?) olarak varolduğunu düşünenlerin aslında başka bir surette ve başka bir hakikatte var olabileceğini göreceksin. Yani olduğunu düşündüğün kişi olmadığını göreceksin.”
—Loukianos, Satılık Filozoflar
felsefe alanında karl popper kadar gereksiz ünlenmiş bir tek yazar yoktur herhalde. platon bilmez platon eleştirmeni denir, hegel, marks bilmez hegel/marks eleştirmeni zannedilir. etikten anlamaz wittgenstein gibi bir filozofun karşısına çıkarılabileceği zannedilir. 1/4
«Bir sorunu, onu çözmek yerine, bu sorunla ilgilenmek isteyen herkes için dolaştıran ve daha zor çözülür kılan korkunç insanlar vardır. Çivinin başına isabet ettiremeyenden ona hiç vurmaması rica edilmeli.»
—Nietzsche | Gezgin ve Gölgesi
«…filozof olmayı ciddi ciddi düşünen herkes hayatında bir kez olsun kendi içine dönmeli,ardından,önceki tüm bilgilerini yıkmalı ve sonra onları tekrar inşa etme işine girişmelidir.Felsefe, felsefe yapan kişinin fevkalade kişisel bir meselesidir.»
—Husserl, Paris Konferansları
“Ah Platon!Platon! Bu yolu sen açtın
Lanet olası hayallerinle,insan kalbinin ele avuca
Sığmaz özü üstüne oturmaya çalıştığın
Düş ürünü düzeninle. . . “
Lord Byron- Don Juan
Çev. Halil Köksel
@YKYHaber
Ansiklopedinin son paragrafında Hegel mealen şöyle söyler: “başlangıca dönmek bir ilerlemedir.”
Felsefede başlangıca dönme ile ilgili bütün söylenenlerin özetidir bu cümle.
Kant metafiziğin hiç bitmeyeceğini düşünüyordu:
«Hep kirli hava solumayalım diye, günün birinde soluk almaktan vazgeçmemiz ne kadar az beklenirse, insan düşüncesinin günün birinde metafizik araştırmalardan büsbütün vazgeçmesi de o kadar beklenir.»
—Kant | Prolegomena, §60
«en belalısı kendi kendini aldatmaktır. aldatanın azıcık bile olsa uzakta olmaması, ancak daima yanı başımızda olması ne kadar korkunç değil mi?»
—Platon | Kratylos, 428d3-5
“Kendini saf bilme olarak bilen ve bu kendilik içinde kendini hakiki olarak bilen mutlak bilme tindir.”
—Martin Heidegger, Hegel’in Tinin Fenomenolojisi, Çev.
@Kaan_H_Okten
«Erdemin efendisi yoktur [arete de adespoton]. Hanginiz onu yüceltir ya da küçümserse, ona göre erdem sahibi olur ya da olmazsınız. Herkes seçtiğinden kendisi sorumludur. Tanrı sorumlu tutulamaz [theos anaitios].»
—Platon, Devlet, 617e3-5, Çev. Hüseyin Demirhan
«Her beklenti bir yoksunluğu açığa vurur. Hatta bu muhtaçlık,insan aklının en içsel ilgisinde ortaya çıkıyorsa,bu onun özü itibariyle sonlu olduğuna tanıklık eder.»
—Martin Heidegger, Kant ve Metafizik Problemi, Çev. Kaan H. Ökten, §38
«Ya sevinç ile sevinçsizlik birbirine bağlıysa, ya olabildiğince sevinçli olmak isteyen, olabildiğince sevinçsiz de olmak zorunda ise— “Göğe ağan” bir kahkaha atmak isteyenin “ölesiye üzülmeye” de hazır olması gerekiyorsa?»
—Nietzsche | Şen Bilim
Parmenides “dönüp dolaşıp aynı yere varacağım” der. Dönüp dolaşıp Parmenides’e geliyoruz. Bana göre Platon karşısına çıkarılabilecek düzeyde tek filozof Parmenides. Bu kitabın ciddi eksiklikler bulunan Türkçe Parmenides literatürüne katkısı olacağını düşünüyorum.
“Dolayısıyla, bir kez daha kendime dönüyorum, orada en derin, cehennemden daha derin yerler buluyorum;zira oradan bile biçareliğim beni dürtüyor.Kendimden hiçbir yere kaçamıyorum!”
—Eckhart’tan aktaran
Carl Gustav Jung, Psikolojide Tipler, Çev. Nur Nirven,s. 272
«Kendisinde kötülük yapacak malzeme ya da güç olmayan kişi, iyilik için de hazır değildir.[…] Ahlak anlayışımızın savaştığı tutkuların her biri, karşıtı olan erdemlerle aynı kökü paylaşan güçlerdir. Her türlü nefretin ruhu sevgidir…»
—Schelling | İnsan Özgürlüğünün Özü Üzerine
«insanlar kendilerinin özgür olduğunu düşünürler, çünkü kendi seçimlerinin ve arzularının farkındadırlar, ama kendilerini bunları seçmeye ve arzulamaya sevk eden nedenlerden bihardirler.»
—spinoza | ethica
Wittgenstein “deha yetenekte cesarettir” der. Van Gogh örneği bana bu savın sürekli doğrulandığını gösteriyor. Van Gogh yeteneğinde cesaretle ısrar eder, büyük yılgınlıklar sardığında ümitsiz konuşmalarını bir anda cesaretle devam ettirir. İlham verici bir yaratma örneği…
Kendimi dışarıdan görmeyi hiçbir zaman beceremedim. Hiçbir ayna, bizi “dışarıdan biri” olarak yansıtamaz, çünkü bizi kendimizin dışına çekebilecek ayna yoktur.Bunu ancak bir başka ruh yapabilir.»
—Pessoa, Huzursuzluğun Kitabı, s.410
Platon’un logistikê ile arithmêtikê arasındaki ayrımı Demirhan dahil Türkçe çevirilerde özensiz bir şekilde karşılanıyor. Özgüç Güven’in makalesi bu ayrımı çok güzel gözetmiş.
Platon’da Sayının Temellendirilmesi | Özgüç Güven -
Tamamen hatalı ama yadırgamıyoruz çünkü akademisyenlerin bile büyük çoğunluğu anamnesis’i böyle anlıyor. Platon’da bunun böyle olmadığına kanıtlar var ama Platon’un mit kullanımı böylesi hatalı yorumlara neden oluyor. Platon’da mitin konumu iyi belirlenmezse savrulur gidersiniz.
«Kişi hiçbir zaman aynı parçacığı ikinci kez gözlemez—tıpkı Herakleitos’un ırmak konusunda söyledikleri gibi.»
—Erwin Schrödinger | Madde Nedir? Konferansı
İyi anlaşılması gereken çok tartışmalı bir Aristoteles cümlesi:
ὁ γὰρ μὴ αὑτοῦ φύσει ἀλλ᾽ ἄλλου ἄνθρωπος ὤν, οὗτος φύσει δοῦλός ἐστιν.
«Doğası gereği kendine değil, başkasına ait olan bir insan doğal köledir.»
—Aristoteles, Politika, 1454a15
«şairler ne dediklerini bilmezler ama bir şeyleri hep başkalarından önce söylerler.»
—Lacan | Freud’un Teorisinde ve Psikanalizin Tekniğinde Ben | Çev. Savaş Kılıç