در تبلیغی از خط هوایی سوئیس آمده: «مثل خریدِ ساعت سوئیسی، سخت بشود اشتباه کرد.» همه میدانند که سوئیس در قله ساعت سازی ایستاده. صنعتی با بیش از ۲۰ میلیارد دلار درآمد و هنری که حالا بخشی از میراث ناملموس فرهنگی بشر شناخته میشود. #رشته_توییت درباره تاریخچه ساعت سازیِ سوئیس: ۱
این جوان ۲۳ ساله فرانسوی، آقای الکساندر هیزمن، با این ساعت معرکه، برنده امسال جایزه استعداد جوان ساعت سازی اف. پی. ژورن شد. مسابقهای که هر سال با هدف کشف نسل بعدی با استعدادترین ساعت سازان به همت ژورن برگزار میشود. ۱
این دو ساعت را ببینید. یکی تقریبا ۱۰۰ دلار است و دیگری تقریبا ۱۰۰هزار دلار! هر دو هم از ساعت ساز مشهور ژاپنی، سیکو. یعنی یکی هزار برابر گرانتر از دیگری؛ چرا؟ اینجا کمی دلیلش را ببینیم تا در کنارش از توانمندی و ارج و اهمیت #سیکو در دنیای ساعتسازی بگویم: ۱ 🧵
آن سری ساعتهای بولگاری را یادتان هست که یکی پس از دیگری رکورد نازکترینها را میشکستند و درباره شان مفصل نوشته بودم؟ حالا بولگاری از یکی جدیدش رونمایی کرده و... ؟ درست حدس زدید. حالا این ساعتِ عجیب «نازکترین ساعت مکانیکی جهان» به حساب میآید. بدون هیچ پسوندی! 🧵 ۱
این امگای زیبا با تقویم سه گانه و فونت فارسی را ببینید. از روزگاری دور، از ۷۰ سال پیش که در ایران کسی آن را خریده، تا امروز که برای فروش سر از هلند در آورده چه دیده و چه از سر گذرانده؟ انگار پوستِ صفحه سیاهِ نفتیِ زیبایش، در گذر این سالها کلفت شده. (امگا کازمیک ۸-۲۶۰۶)
حالا که پست قبلی اینقدر مورد توجه گرفت از فرصت استفاده کنم و چند یادآوری به دوستداران ساعت:
در دنیای ساعتهای «وینتیج» گاهی چیزهایی به ظاهر کوچک تفاوت بزرگی در ارزش و رقم خرید و فروش ساعت بازی میکنند. برای مثال این ساعت سال ۲۰۱۸ در حراجی فلیپس حدود ۱۸۰ هزار دلار خریداری شد. ۱
این اختلاف شاید عجیبتر هم به نظر برسد، وقتی بدانید که ساعت گرانتر نه تنها کاری کمتر میکند (روز و ماه را نشان نمیدهد)، بلکه برخلاف دیگری، که کاملا مکانیکی ست، در زمانسنجی از کوارتز بهره میبرد و بعلاوه اتوماتیک هم نیست! ۲
سیکو در سیکو۵ (ساعت ارزان تر) هم البته کار خارقالعادهای کرده، که اگر نه سختتر، دست کم کار هر کس نیست: ساخت ساعتی با این کیفیت با قیمتی چنین نازل! یعنی با این مشخصات از این ارزانٰتر نمیشود. تنها قیمت یک موومنت پایه تولید انبوهِ سوئیسی از کل این ساعت بیشتر است. ۴
در این بود که باید چنان با دوام میبود که به راحتی مدتها استفاده شود و از آن مهمتر آنقدر ارازن که خریدش برای همه ممکن باشد. رمز پیروزی طرح هم از نگر من اجرای بی کم و کاستش به روش سیکو و انضباط ژاپنی بود. سیکو ۵ این گونه شروع شد، پوست انداخت، بالید و تا امروز ادامه پیدا کرد. ۶
چرایش را ویدیو زیر خیلی خوب و جذاب توضیح میدهد. ولی خلاصهاش این است که فرق این دو فرق «خوب» با «نهایت عالی» است! یعنی میشود ساعتی به این خوبی ساخت ولی از این بی نقصتر نه! چند مثال که در ویدیو هم اشاره شده را اینجا میگویم و میروم به اصل مطلبم. ۳
هلموت زین، بنیانگذار مشهور برند زین، ساعتساز آلمانی، جمله مشهوری دارد به این مضمون: یک ساعت باید تا حد «ممکن» عالی و کامل باشد ولی فقط در حد «لازم» گران؛ و البته ساعتهای زین خود نمونههای عالی این رویکردند. سیکو۵ اما، تا حد ممکن ارزان است و تا حد لازم «خوب»! ۷
سیکو- ۵ حاصل ایدهای انقلابی است که در دهه ۶۰ میلادی توسط سیکو پیگیری شد. طرح ساخت ساعتی با «۵» ویژگی: موومنت اتوماتیک، مقاوم در برابر آب، نشانگر روزِ هفته و ماه در یک پنجره، یک تاج (کراون) فرورفته و یک قاب بادوام! ولی انقلابیترین قسمتش در این پنج شرط نبود! ۵
اوپنهایمر اسکار بهترین فیلم امسال را برد. آقای نولان در مراسم دیشب ساعتی به دست داشت که به گمان یک ساعت جیبیِ مچی شده از زمان شوروی ست، که نشان رادیواکتیو هم روی صفحه دارد.
ساعت کسی که ساعت دوست دارد، در جمع کسانی که دیشب مجموعهای از چشمگیرترین ساعتهای دنیا را به دست داشتند.
اینقدر خوب که حس خوبِ داشتنِ یک ساعت مکانیکی را به همراه دارد و البته به چیزی بیشتر از آن اصرار ندارد. اگر ذره بین در دست نگیرید همه چیز تر و تمیز است. صفحه نسبتا ساده و خوب، موومنت اتوماتیک بدون تزیین، ساده سازی شده برای ارزانی و دوام و قابی استیل که یک دست با ماشین پلیش شده. ۸
این ساعت پروژه سال هفتم مدرسه ساعت سازی الکساندر بود. موضوع: ساخت ساعتی با مکانیزم ضربهای (ایجاد صدا) در گذر هر ساعت، همراه با پرش آنی در نمایش ساعت (به جای حرکت تدریجی)؛ در جستجوی پاسخ به این پرسش فلسفی: «برای خوش حال بودن به چه نیاز داریم؟»! ۲
ولی در گرند سیکو رفرنس SBGD001 ماجرا چیز دیگریست. سیکو به کمک گروهی از بهترینهایش در استودیو کوچکی به نان مایکرو آرتیست دست شما را گرفته و به اوجی در ساعتسازی میبرد. جایی که زیر ذره بین هم نشود از آنچه میبینید اشکالی بگیرید، از هیچ سطحی و هیچ گوشهای. ۹
موومنتاش مکانیکی هست و نیست! اسپرینگ درایو تکنولوژی است که ساعت ساز ژاپنی خودش اختراع کرده. ۲۲ سال رویش کار کرده. ۲۳۰ حق اختراع برایش ثبت کرده. ۶۰۰ پروتوتایپ ازش ساخته. تا بالاخره خوبیهای دو دنیای کوارتز و مکانیکی را با هم یک جا جمع کند. ۱۱
برای اینکه صفحهاش برف تازه کوههای ناگانو را به یاد بیاورد (نامی که برای این صفحه انتخاب کرده)، با روشهای ویژه خودش سطح زیبای «گرد الماس» ساخته، بدون الماس البته، که هدف آوردن حس برف تازه در بازی نور است، نه ادای بیجهت لوکس بودن. ۱۰
یلدا مبارک!
با آرزوی برآمدن بامداد امید.
(صفحه زیبای نسخهای از SB04 کار سارتوری بیارد Sartory-Billard، ساعت ساز مستقل فرانسوی که تنها به شکل سفارشی ساعت میسازد؛ ساعتهایی چشمگیر و دلنشین.)
چیره دستترین ساعتسازان ژاپنی چنان، سطوح را پرداخت کردهاند که با چشم مسلح هم نشود کوچکترین ایرادی در تیزترین گوشهها و پنهانترین سطوح دید، تا با افتخار علامت کارگاه استادکارنه خود را رویش بگذارند. این روش پرداخت ویژه در گرند سیکو، «زاراتسو» Zaratsu نام دارد. ۱۳
زاراتسو یک تکنیک کهن ژاپنی است که در ساخت شمشیرهای سامورایی استفاده میشد. بکار بردنش علاوه بر دانش و مهارت بالا به ساعتها کار دقیق نیاز دارد و البته حاصل؟ خودتان باید یک گرند سیکو را از نزدیک ببینید. شاید کمتر ساعتی باشد که تصاویر اینقدر در حقشان کم لطفاند. ۱۴
اسپرینگ درایو گرندسیکو خطایی زیر ۱۰ ثانیه در «ماه» دارد. در مقایسه برای سیکو۵، دو برابر این مقدار در «روز» هم پذیرفته است و استاندارهای مشهور سوئیسی به ۴-۵ ثانیه در روز قانعاند. ۱۲
«اسپرینگ درایو» شاهکاری است از سیکو. در میان همه اختراعهای ریز و درشت سیکو، حالا این تکنولوژی موومنت اسپرینگ درایو است، که در قله ایستاده. اینجا به اختصار از آن میگویم. (امید که در آینده از نقش و مشارکت بی بدیل این کمپانی ژاپنی در ساعت سازی، در رشته توییتی جدا بنویسم.) ۱
چند روز پیش یک حراجی در مریلند آمریکا اعلام کرد که ساعتی برای فروش دارد که صاحبش آدولف هیتلر بوده! مزایدهای که با پیشنهاد ۱.۱ میلیون دلاری تمام شد (بسیار کمتر از پیش بینی اولیه ۲ تا ۴ میلیونی).
اینجا کمی درباره ساعتی که مهم نیست و حاشیهای که مهم است: ۱
سیکو امسال ساعت متفاوتی ساخته که اگر دستی بر موزیک داشته باشید به گمانم برایتان جالب باشد. سیکو SMW006 چند قابلیت سودمند در زمینه موسیقی دارد، از جمله مکانیزم مترونوم. آن هم تنها با قیمتی حدود ۲۰۰ دلار و طرحی زیبا و مینیمال.
بکارگیری مبتکرانه هر شگرد ممکن، برای دردسترستر کردن سرگرمی ساعت مکانیکی از یک سو و شور جابجای مرزهای ساعت سازی ناب در سوی دیگر و این اتفاقی نیست. همانطور که فرم قرار گرفتن چرخ دوار این ساعت و شباهت شکل پلاش به منظره خورشید تابان در دامنه کوه فوجی اتفاقی نیست! ۱۷
بولگاری در روند ساخت این ساعت ۸ حق اختراع جدید ثبت کرده. تنها ۱۰ عدد از آن میسازد و قیمتش را ۴۰۰ هزار یورو اعلام کرده. (پایان)
[ تصاویر از ablogtowatch و ویدیو زیر از صفحه اینستاگرام Timetidewatches ] ۷
تازه این رفرنس گرند سیکو از پلاتینیم است، البته نوعی آلیاژ ویژه پلاتینیم که سیکو خودش برای این ساعت به آن رسیده. از این رو که زارتسو برای فولاد (استیل) است و پیاده کردنش روی پلاتینیم معمولی گویا ناممکن. ۱۵
رشته توییت درباره #سواچ و نقش و جایگاهش در دنیای ساعت:
سواچ Swatch ساعتی خوب و دوست داشتنی است، چون ساعتی است برای پوشیدن و لذت بردن، ساده است ولی ساخت زیرکانهای دارد که از هر سازندهای بر نمیآید. یکبار مصرف است ولی با دوام است. جذاب است یا به قولی "Cool factor" دارد. ۱
خبر جالب این روزهای دنیای ساعت مچی اینکه امگا و سواچ از یک همکاری عجیب پرده برداشتند که در آن ساعتهای معروف ماه (اسپیدمستر امگا) را در قالب ساعتهای پلاستیکی ارزان و خوش آب و رنگ سواچ ارایه میکنند. این کار ۱�� نوع ساعت دارد که هر کدام با اسم یک ماموریت مشخص شدهاند. ۱
خلاصه از هنر و تکنیکی که در این یکی به کار رفته تا ویژه تر باشد و ابتکارهایی که در آن دیگری بکار رفته و نرفته تا در دسترستر باشد، بسیار میشود گفت. این دو در کنار هم، با همه ساعتهای خوب دیگری که سیکو در بین شان دارد، نشان از توانمندی کم نظیر سیکو ساعت ساز دارد. ۱۶
از خانواده بزرگ و رنگارنگ سیکو کدامش برای شما تیک میکند؟ از سیکو۵ که بیش از آنچه برایش میپردازید ساعت میگیرید، تا گرند سیکویی که به با داشتنش حد آخر کیفیتهایی از ساعت سازی را از آن خود میکنید. یا یکی دیگر در این بین؟ حتی اگر هیچ کدام، باز هم باید قدر سیکو را دانست. ۱۸
«اپل واچ» یا «ساعت مکانیکی»؟ مساله این نیست!
شاید از اولین چیزهایی که در مواجه با دنیای ساعت مکانیکی به ذهن خیلیها میآید، به شکلی ریشه در همین پرسش دارد. مشابه نمونههایی که در توییت بعد میبینید. تلاش میکنم اینجا، به کمک بعضی از مطالب قبلی، کمی مفصلتر به آن بپردازم : 🧵
قدر ساعت سازی را که هم لذت داشتن یک ساعت مکانیکی را با چند صد دلار فراهم میکند و هم اگر در زندگی در دسته خوش شانسها باشید، با چند هزار دلار، از بهترینهای ساعت سازی امروز هم برایتان چیزهایی دارد که از دیگران ساخته نیست. ۱۹ (پایان)
پینوشت۱) سیکو۵ از ارزانترین سریهای سیکو است که به تعداد بی شماری رفرنس در طرحها و رنگها و مدلهای مختلف دارد. از قیمتی حدود ۸۰ دلار تا چند صد دلار. قیمت اشاره شده اینجا حدودی و برای ساده سازی مقایسه بود. سیکو ساعتهای بسیار خوب دیگری از سریهای دیگر دارد.
داستان امگا/سواچ خیلی جالب شد! امروز با وجود شنیدن خبر صفهای طولانی و اطلاعیه سواچ و … گفتم سری بزنم. چیزهایی دیدم که باورش سخت بود: گویا مردم از دیشب در صف ایستادند. بدون اطلاع قبلی مغازهها ۲ ساعت زودتر باز کردند. در کمتر از ۲۰ دقیقه همه موجودی تمام شد!
اما عجیبتر اینکه:
پینوشت۲) قیمت اصلی این رفرنس گرند سیکو وقتی در سال ۲۰۱۶ معرفی شد ۵۴ هزار دلار بود. سالهای بعد در حراجیهای مختلف به قیمتهای بالاتری تا نزدیک ۱۰۰ هزار دلار هم گویا خرید و فروش شده. یک گرند سیکو خوب و نسبتا معمولیتر را میشود با چند هزار دلار تهیه کرد.
صفحه ساعت صورت ساعت است و نقشی اساسی در زیبایی آن دارد. گاهی تصاویر در نشان دادن عمق زیبایی صفحهها کم لطفاند. گرند سیکو یکی از آنهایی ست که کمتر عکسی توان نشان دادن عادلانه ظرافت و زیبایی بعضی از صفحههایش را دارد. چند نمونه جدیدتر را اینجا مرور میکنم. ۱
امروز سالگرد کشتار میدان تیانآنمن چین است. بد نیست بدانید از سوی کمیته حزب کمونیست بیجینگ ساعتی مچی به بعضی از اعضای «ارتش آزادی بخش مردم چین» به پاس و یادبود مشارکت در سرکوب خونین دانشجویان معترض داده شد! به تازگی نمونهای از این ساعت سر از یک حراجی در انگلیس درآورده بود. ۱
به بهانه ۵۰ سالگی رویال اوک، سری مشهور آدمار پیگه (AP)، فردا حراجی برای ساعتهای جالبی از این خانواده برگزار میشود . یکی از جالبترینهایش شماره ۸ این مزایده، که به A2 مشهور است: A2 دومین نمونه ساخته شده از این آیکون مشهور دنیای ساعت است و جالبتر اینکه هنوز تقریبا «نو» است! ۱
سِر هِنری رویس، ازبنیان گذاران رولزرویس جملهای دارد به این مضمون که «چیزهای کوچک» هستند که «کمال» میآفرینند، ولی کمال اصلا چیز کوچکی نیست. پتک فلیپ ۵۱۴۰ با تقویم همیشگی نمود این گفته است. ساعتی که از دید بسیاری اولین ساعت به راستی پیچیده سریالی ساخته شده این خانه ساعت سازی ست.
گودزیلای جدید تماشایی است. ژاپنیها فضا و موضوعی سخت و حساس، پایان ج ج۲، را برای روایت این فیلم انتخاب کرده و به نظرم خوب هم از پسش برآمدند، شاید حتی درسی برای هالیوود. با همان سادگی، اصالت و فروتنی که در ساعت سازی شان هم میبینیم. اتفاقا گرند سیکو ساعتی هم به یاد گودزیلا دارد! ۱
یا مثلا یکی از چالشها در ساخت ساعتی به این نازکی، صُلب یا غیرمنعطف ساختنِ آن است. کوچکترین خم شدنی میتواند مکانیزم ساعت را متوقف کند. از این رو صفحه اصلی از تنگستن کارباید ساخته شده (ماده بسیار سختی که در ساخت ابزار تراش استفاده میشود). ۶
به پیشنهاد شما، بنا بود درباره ساعت و ساعتسازی در ایران و ساعتهای سفارش نیروهای نظامی ایران مطالبی آماده کنم اما موارد چندانی پیدا نکردم. با این حال این مطلب را اینجا باز می کنم تا آنچه که تا امروز در دسترس است همرسان کرده و شاید به مرور و به کمک شما مطالب بیشتری گردآوری شود. ۱
یکی از برجستهترین چهرههای ساعتسازی امروز بیشک فرانسوا پال ژورن (F. P. Journe) است. کارگاه این نابغه ساعتسازی تنها حدود ۸۰۰ ساعت در سال تولید میکند و خودش بر ساخت همه آنها نظارت دارد. اگر به دنیای ساعت علاقمندید، شناخت و پیگیری کارهایش شما را به وجد میآورد. #ساعتـساز
بند ساعت مچی هم در ظاهر و هم در عملکرد مهم است. اینجا درباره یکی از آنها و ویژگیهای خوبش کمی بیشتر توضیح میدهم. بند ناتو (نیتو) NATO. ابتدا اینکه هرچند پیشینه این بند به کاربرد نظامی بیارتباط نیست، ولی این ناتو ربط چندانی به آن ناتو، پیمان آتلانتیک شمالی، ندارد!
بند ناتو: ۱ 🧵
در کامنتها «درباره نحوه کار با رینگ دور ساعت» پرسیدند. توضیحی کوتاه: 🧵
به حلقه دور صفحه ساعت در اصطلاح بزل Bezel میگویند. جزیی از هر ساعت مچی که علاوه بر جنبه طراحی و تزئینی، گاهی یک ویژگی ابزاری هم فراهم میکند. بزلها را میشود به دو دسته کلی ثابت و متحرک تقسیم کرد. ۱
تماشای اوپنهایمر تجربه خوبی بود که پیشنهاد میکنم از دست ندید. از شیرینیهای تماشای کارهای نولان توجه و وفاداری او به جزییات از جمله ساعتها ست. این فیلم هم همکاری موفق دیگری بین کارگردان برجسته سینما با همیلتونِ ساعت ساز بود. (سومین همکاری پس از فیلمهای اینترستلار و تِنِت) ۱
«این حالا تاریخ شد! ۱۵ میلیون و ۵۰۰ هزار ...» جمله آقای باکس در حراج ساعت فلیپس، وقتی با دستانی که از هیجان میلرزید چکش را کوبید. حالا یک ساعت نسبتا معمولی با اختلاف، گرانترین ساعت مچی جهان شده بود!
#رشته_توییت : خبرسازترین ماجرای دنیای ساعت؛ رولکس دیتونای پل نیومن ۱
درباره توییت دیروز، بعضی از دوستان، به درستی، به دشواریِ خواندن آن ساعت اشاره کردند. خوانایی یا Legibility ویژگی مهمی در ساعت سازی است، به ویژه در نگاه ابزاری. در طراحی آن ساعت خاص به روشنی، خوانایی اولویت ساعت ساز نبود و هدفهای دیگری دنبال میشد. ۱
رویهای که از سال ۲۰۱۴ شروع شد و ۷ رکورد مهم برای بولگاری به دست آورد نکته ظریفی داشت! با دقت در آن رشتو (توییتهای ۱۱ تا ۱۵)، میبینید که هر یک نازکترین ساعت در یک دسته یا با یک ویژگی بودند. هیچ کدام از از آن ساعتها «نازکترین ساعت جهان» نبوند! ۲
شاید ایتالیاییترین چیزی که بشود به مچ دست بست!
از ویژگیهای ظاهری اکتو فینیسیمو بسیار میشود گفت. آیا شاهد تولد آیکون جدیدی در دنیای ساعت مچی هستیم؟ آن را زمان مشخص خواهد کرد! اما از یک ویژگیاش نمیشود گذشت: اکتو فینیسیمو نازک است. خیلی نازک! ۱۱
در استفاده از ساعت مچی مکانیکی چند کار ساده است که عمر و دوام ساعت را زیاد کرده و باعث استفاده بهتر و بیشتر از آن میشود. در این رشته توییت با دوری از بحث فنی و پیچیده کردن بیش از حد ماجرا، به ده توصیه ساده و کلی برای این کار اشاره میکنم: ۱
اینکه بین توییتهای ریز و درشت اینجا، این آخری اینقدر جلب توجه کرد و بر تعداد دنبال کنندهها افزود، جالب بود وصد البته باعث خوشحالی و دلگرمی. اینجا از سرگرمی ساعت و ساعتسازی مینویسم. خوش آمدید!
اکتو فینیسیمو، این طرح ماندگار کارنامه بولگاری، برای این کاربر هم به یاد ماندنی شد.
همکاری جدید سواچ این بار با بلانپن؛ بعد از اسپیدمسترِ امگا، حالا Blancpain, Fifty Fathoms هم نمونه ارزان سواچ دارد. اسپیدمستر به نسبت مشهور و شناخته شده ست، ولی باید کمی بیشتر اهل ساعت باشید که فیفتی فتومز، یکی از مهمترین و دوست داشتنیترینهای دنیای ساعتهای غواصی را بشناسید. ۱
اگر پرتاب هیجان انگیز امروز را دنبال میکنید و کنجکاوید که فضانورد ناسا باب بنکن، چه ساعتی روی لباس فضایی خود پوشیده؟ امگا مدل X-33
#LaunchAmerica
#امگا
رولکس همچنان در بالای جدول ساعت سازان سوئیسی؛
از گزارش تازه مورگان استنلی درباره صنعت ساعت سازی سوئیس، در ادامه گوشههای دیگهای از این گزارش:
سوئیس، بزرگترین و مهمترین سازنده ساعتهای لوکس، در سال ۲۰۲۲ بازهم رکوردش را شکست، با فروشی به ارزش ۲۶.۲ میلیارد دلار (رشد ۱۱.۶٪). ۱
جزییات طراحی این ساعت زیادند از جمله همینطور که میبیند روی محفظه فنر اصلی (mainspring barrel) با لیزر یک کد QR حک شده. این کد را اسکن کنید شما را به یک ویدیو راهنمایی میکند که برای آن ساعت درست شده همراه با NFT، که از این جهت هم این ساعت را برای شما منحصر به فرد میکند. ۴
سیکو، ساعت ساز مشهور ژاپنی، به تازگی قربانی یک حمله سایبری شد و از هک شدن دست کم یکی از سرورهایش و احتمال سرقت اطلاعات خبر داد. گروه هکری «بلک کت» که مسئولیت این حمله را به عهده گرفته، اعلام کرده چون سیکو درخواست آنها (پرداخت باج) را نپذیرفته، شروع به نشر این اطلاعات میکند. ۱
اگر فقط با درآمد چند ثانیه تان میشد هر ساعت رولکسی بخرید، یا قیمت گرانترین ساعت موجود دنیا از درآمد یک روزتان هم کمتر بود، چه ساعتی میخریدید؟ خوب چنین آدمی داریم، یک نمونه همین آقای ایلان ماسک، گل سرسبد این روزهای توییتر، که پاسخش تقریبا «هیچ ساعتی» است. ۱
آیا میدانید اگر دو ساعت پاندولی را در یک جا نگه دارید، حرکت پاندولها پس از مدتی باهم در جهت عکس هماهنگ میشوند؟! حتی اگر عمدا این هماهنگی را بهم بزنید پس از مدتی دوباره پاندولها به این هماهنگی بر میگردند! این پدیده را اولین بار آقای هیوگنز۳۵۰ سال پیش مشاهده و کشف کرد. چرا؟ ۱
در واپسین روزهای چهلمین سال فعالیتش، جیشاک رویداد بیمانندی را تجربه کرد. جیشاک G-D001 از طلا، که به کمک AI طراحی و تنها در یک نسخه ساخته شد، در حراج فلیپس دیروز ۴۰۰ هزار دلار بفروش رفت!
بسیار بیش از قیمت پایه؛ با واگذاری تمام درآمد به سازمانی غ.ا. در حفاظت از منابع آب و زمین.
روز بزرگی برای ساعت سازی مکانیکی: «هنر ساعت سازی» به لیست میراث فرهنگی یونسکو اضافه شد. حالا به درخواست رسمی سويیس و فرانسه، هنر و صنعت استادکارانه چند صد ساله کوههای ژورای آلپ، بخشی از میراث فرهنگی بشر شد. ۱
دو روز پیش یکی از رویدادهای مهم امسال دنیای ساعت به نام Watches & Wonders 2022 در ژنو سوئیس به پایان رسید. گردهمایی شش روزهای که در آن خیلی از ساعتسازها مدلهای جدیدشان را نشان داده و از آینده میگویند. به این بهانه، اینجا به چند نمونه از این ساعتها اشاره میکنم. ۱
چرا دنیای سرگرمی ساعت مچی اینقدر مردانه است؟
مسالهای جالب با دینامیکی پیچیده که با بحثهای حساسی مثل فمینیسم بیارتباط نیست. شاید مرور سیر تاریخی ساعت مچی، دگرگونیهای اجتماعی و رویکردهای بازاریابی در قرن اخیر به فهم این پدیده تا حدی کمک کند، که اینجا خلاصه به آن میپردازم. ۱
کار ساعت گفتن زمان است. این یکی اما در زمان ایستاده. فقط میگوید کی بود: ۱۱ سپتامبر. روزی که فراموش نخواهد شد.
(ساعت مچی یکی از مسافران پرواز شماره ۹۳، که به واسطه شجاعت سرنشینان قبل از برآورده کردن هدف تروریستها، جایی در پنسیلوانیا سقوط کرد.)
یکی از برجستهترین چهرههای ساعتسازی امروز بیشک فرانسوا پال ژورن (F. P. Journe) است. کارگاه این نابغه ساعتسازی تنها حدود ۸۰۰ ساعت در سال تولید میکند و خودش بر ساخت همه آنها نظارت دارد. اگر به دنیای ساعت علاقمندید، شناخت و پیگیری کارهایش شما را به وجد میآورد. #ساعتـساز
حالا بولگاری «نازکترین ساعت مچی دنیا.» را ساخته با تاکید به نقطه آخر گزاره، فارغ از هر پسوند یا دسته بندی خاصی، با ضخامت ۱.۸۰ میلیمتر. رکوردی که تا به حال دست پیاژه بود و یکبار اینجا به آن اشاره کرده بودم: ۳
در میان نامهای بزرگ ساعت سازی یکی از عرصههای رقابت، به رخ کشیدن توانایی ساخت نازکترین ساعت بوده. سال ۲۰۱۴ پیاژه (Piaget) با مدل 900P آلتیپلانو (Altiplano) این افتخار را مال خود کرد، با تنها ۳.۶۵ میلیمتر ضخامت! ۱/۴
ساعتهای نظامی (میدانی) برای خیلیها، از جمله خودم، جذابیت عجیبی دارند. ساختاری مکانیکی بدون کوچکترین توجهی به ظاهر و زیبایی، تنها برای درست انجام دادن وظیفهای طراحی و ساخته میشود، ولی حاصل کار از نظر ظاهری نیز خوشایند و جالب از آب درمیآید. بِن راس DTU-2A/P یکی از آنها ست. ۱
سرهنگ رابین اولدز، فرمانده تیپ هشتم شکاری تاکتیکی نیروی هوایی ایالات متحده، در حال تنظیم ساعت مچی DTU-2A/P خود* در جلسه توجیه پیش از آخرین ماموریت خود در آسیای جنوب شرقی، ۲۳ سپتامبر ۱۹۶۷.
*همزمان سازی ساعت های حضار، رفتاری استاندارد در جلسات توجیه جهت همانگی بین اجزا گوناگون است
برایتلینگ، یونیورسال ژنو را خرید و قرار است آن را احیا کند! خبری خوب و امیدوار کننده برای دوستداران ساعت به ویژه یونیورسال ژنو و البته برای برایتلینگِ مستقل و موفق، که حالا در راه تبدیل شدن به یک گروه ساعت سازی گام برمیدارد.
این زیرِ صفحه ساعت جیبی آقای آبراهام لینکلن، رئیس جمهور مشهور آمریکا در زمان جنگهای تراژیک داخلی و ملغی کننده برده داری است و جملهای که روی آن حک شده، یک و نیم قرن رازی پنهان بود! ۱
صفحه ساعت صورت ساعت است و نقشی اساسی در زیبایی آن دارد. گاهی تصاویر در نشان دادن عمق زیبایی صفحهها کم لطفاند. گرند سیکو یکی از آنهایی ست که کمتر عکسی توان نشان دادن عادلانه ظرافت و زیبایی بعضی از صفحههایش را دارد. چند نمونه جدیدتر را اینجا مرور میکنم. ۱
مثالی خوب از اینکه چطور دو ساعت با یک ویژگی مشابه روی کاغذ، در عمل و روی مچ دست ممکن است فرق داشته باشند. در بحث اندازه ساعتها، اعداد بخشی از ماجرا هستند نه همه آن.
سمت راست تودور (بلک بِی) سمت چپ لوریِر (هایدرا).
(تصویر از اینستاگرام لوریر)
اینکه حالا مشتریها آن را به چشم امگا ۶ هزار دلاری، اما کوارتز ارزان پلاستیکی نگاه میکنند، یا سواچ بایوسرامیک ۱۰۰ دلاری ولی به شکل اسپیدیهای دوستداشتنی و به ۲-۳ برابر قیمت، نکته جالبی است که باید دید.
به هر حال اتفاق جالبی است راستش را بخواهید چندتایشان خیلی قلقلک میدهند! ۳
مثلا ماموریت مریخ یا ماموریت خورشید یا ماموریت ماه و ... .
قیمت؟ ۲۶۰ دلار. کجا؟ بعضی از بوتیکهای سواچ در دنیا. در تعداد محدود؟ ظاهرا نه! از کی؟ از پس فردا! ۲
بعد مدتها قسمت شد فوتبالی ببینم و چه بازی خوبی! اگر از اون آبی جالب مچ دست آقای مانچینی بپرسید باید بگم RM 11-04 هست که ریچاردمیل با همکاری خود مانچینی برای این مربی ایتالیایی ساخته. کرونوگرافی که امکانات ویژهای هم برای مدیریت زمان در طول بازی فوتبال داره!
سواچ نسلهایی را با ساعت آشتی داد و به شکلگیری فلسفه جدیدی از داشتن ساعت مچی کمک کرد. امروز گروه سواچ صاحب برخی از خوشنام ترین و با ارزشترین برندهای ساعت دنیاست، که از میان رفتنشان حیف بود. در میان آنها سواچ دوستداشتنی، که دیگر به درستی نام «سوییس واچ» برازنده آن است. ۱۵
پیش مجموعه داران جدی ساعتهای مچی، در این مثال رولکس، برای هر مدلی یک رفرنس خاص وجود دارد که پادشاه است! یعنی به دلایلی پیدا کردنش و داشتنش از همه سختتر. مثلا شاید در میان سابمرینرها ۶۲۰۰ یا در میان دیتوناها ۶۲۶۳ و ...؛ سلطان دی-دیتها اما میگویند ۱۸۳۱ است! ۱
این ساعت حالا رکورد دار گرانبها ترین ساعتِ ساخت یک ساعت ساز مستقل است. ساعت Grande et Petite Sonnerie، یکی از ۸ ساعتی که آقای فیلیپ دوفور در آغاز راه ساعت سازی مستقلاش ساخته بود، چند روز پیش به قیمت ۷/۶۳ میلیون دلار فروخته شد. ۱
دوستی خواست که درباره ساعتی که در توییت دیروز اشاره شد توضیح بیشتری بدهم. سری دیتوگرف از ساعتساز برجسته آلمانی، آلانگه اند زون، شاهکاری است که از جنبههای مختلف میشود دربارهاش بسیار گفت و نوشت. 🧵 ۱
ماه شاعرانه و خیال انگیز است. تماشایش گاهی درگیرکننده، از جنس تجربههای انسانی ست. جادویی که تغییرشکلاش منظم و زمانبندی شده در تکرار است. پس عجیب نیست که در ساعت پیدا شود و دست مایه یکی از زیباترین آرایههای ساعت مچی باشد. #رشته_توییت moon phase یا نشانگر شکل ماه. ۱
حدود ده سال پیش آقای فرانسوا پال ژورن با آقای فرانسیس فورد کاپولا در خانه کارگردان معروف سینما، در ناپا ولی کالیفرنیا شام میخوردند که ایده این ساعت متولد شد؛ وقتی آقای کاپولا از استاد ساعت ساز پرسید: آیا ممکن است ساعتی ساخت که یک دست روی صفحه زمان را نشان دهد؟! ۱
در بودِ گوشت هم چغندر سالار است، با رسم شکل!
شاید اصطلاح «در نبودِ گوشت چغندر سالار است» را شنیده باشید؛ در دنیای ساعتها هیچ ساعتِ خوب و اصیلی نیست که «سالار» نباشد، حتی اگر به خاطر قیمت کمترش به چشم بعضی «چغندر» بیاید. ۱
(تصویر: اد شیران با جی شاک روی صحنه و در مترو نیویورک.)
ولی وقتی هیچ کدام از اینها را نخواهی، دیگر چیز بیشتری ندارد. آن وقت است که دوست داری یکی از این ساعتهای مکانیکی را کوک و تنظیم کنی و به دست ببندی. هیچ کدام از این کارها را نمیکند؟ به درک، مهم نیست! یا حتی اصلا چه بهتر که نمیکند! «حس» رهایی میدهد. ۶
اما همه اینها به کنار، در صنعت ساعتسازی دارای نقش و جایگاهی است که شاید کمتر از آن باخبر باشید!
سواچ برای صنعت ساعتسازی سوییس عزیز و محترم است. جایگاه غیر قابل انکاری که به نقش تاریخی آن و بنیانگذارش در نجات این صنعت بر میگردد: ۵
این ساعت خیلی زود به دلیل پیامهای تهدید آمیزی که متوجه صاحبش بود از حراج خارج شد. بر صفحه این ساعت به چینی نوشته شده: « ۸۹/۶ در بزرگداشت خاموش کردن شورش». ماجرای جنجالی حراج این ساعت و حواشی آن پرسشهای مهمی در زمینه اخلاق، یادبودها و مسئولیت صاحبانشان برمیانگیزد. ۲
این «ساعت دوم» یا Second Watch باید چه ویژگیهایی میداشت؟ اینجا بود که شاهکار طراحی محصول اتفاق افتاد و اس واچ یا همان سواچ S-Watch در سال ۱۹۸۲متولد شد. ساعتی که وقتی بزرگترها برای بچهها میخریدند، رهایی از وسوسه خرید یکی دیگر برای خودشان و دیگر اعضای خانواده، آسان نبود. ۱۰
این رشته توییت درباره مونالیزای دنیای ساعت است! ماجرای شگقت انگیز یک ساعت جیبی از بِرِگه. شاید مهمترین ساعت ساخته شده تا به امروز از نظر فنی، زیبایی، تاریخی و حتی احساسی که به ساعت ماری آنتوانت مشهور است. ساعتی با بیش از دو قرن قدمت؛ بِرِگِه شماره ۱۶۰، ساعت ملکه! ۱
تعداد زیادی پلیس برای کنترل نظم آمده بود. مجبور شدند مغازه را بسته و تا فردا باز نکنند. ولی چند بلاک صف درست شده بود با وجود اعلام پلیس خیلیها قبول نکرده و میماندند!!
امگا هم در سری جدید آکواترا از خانواده سیمَستر، به صفحههای رنگی رو آورده. ساعتهایی که اگر از رقیب در کیفیت سرتر نباشد، چیزی کم ندارد و برخلاف آن احتمالا در مغازهها پیدا هم بشود.
به آن خوش رنگِ پایین سمت چپ هم میگوید صفحه زعفرانی! صفحه برنجیِ لاکی، سان براش شده از مرکز.
ارزان است و این خودش نیشخندی است به دنیای پر تفاخر ساعتهای لوکس که این جذابیتش را بیشترهم میکند. سن و سال ندارد. اگر دلی سرزنده داشته باشید که چه بهتر، ولی جدیترها را هم دست خالی نمیگذارد. دوستش دارید ولی به نگهداریاش آنقدرها حساس نیستید و این حس آزادی میدهد. ۲
به گواه آمار سال ۲۰۲۱ بهترین سال در تاریخ ساعت سازی سوئیس بود! ژانویه هر سال فدراسیون صنعت ساعت سوئیس گزارش آماری سال پیش را منتشر میکند. در ادامه چند نکته جالب دیگر گزارش امسال:
رقم کل صادرات ساعت سوئیس به ۲۲.۳ میلیارد فرانک سوئیس رسید (حدود ۲۴ میلیارد دلار). ۱
به دست خیلیها ست، ولی انگار منحصر به فرد است. به لطف تنوع بسیار زیادش کمتر پیش میآید دو نفر یک مدل را داشته باشند. هر مدل به مدت و تعداد محدودی ساخته میشود. هر طرحش پیش زمینهای دارد، به جایی، رویدادی، چیزی برمیگردد و جان میدهد برای یادگاری از آن حال و روز و ماجرا. ۳
با اینکه چندان قدیمی نیست و همیشه به روز است، نسلهایی با آن نوستالژی دارند. خلاصه برای یک ساعت مچی واقعی بودن نه تنها چیزی کم ندارد، چیزهایی دارد که دستیابی به آنها برای هر ساعتی ممکن نیست. ۴
ورود ساعتهای کوارتز ژاپنی در دهه ۷۰ میلادی، ساعتسازی سوییس را به زانو درآورد. صنعتی که خروجی دو قرن دانش و تخصصاش یک شبه بدون مشتری ماند و سرمایه گذاران و سیاست گذاران هم شانسی برای این بیمار در حال کما نمیدیدند. کوارتز ساعت روز بود، مدرن، دقیق، نازک و ارزان. ۶
شرح کامل این نقشه نجات در این رشته توییت نمیگنجد، ولی یکی از شاهکارهای آقای هایک در این طرح، ایده ساخت ساعتی جدید و متفاوت بود که به کمک ارنست تمک Ernst Thomke آن را عملی کرد. ساعتی آنقدر ارزان و جذاب که حتی اگر از قبل ساعت خوبی دارید، باز بخواهید یکی از این داشته باشید. ۹