Ankara Üniversitesi-DTCF-Tarih Bölümü-Ortaçağ Tarihi ABD Öğretim Üyesi
Karşılaştırmalı Medeniyet ve Barış Çalışmaları Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü
Üniversite tahsili, sadece ders almak değildir; şehri yaşamaktır, sinemadır, tiyatrodur, operadır, kafedir, kütüphanedir, müzedir, arkadaşlar arası toplantılar, partilerdir vs. Hasılı kaliteli bir sosyalleşmedir. ONLİNE eğitim, ders almaktır; fakat "üniversitede okumak" değildir.
"Moğollar Türk müdür?" sorusu ile "Sakız orucu bozar mı?" sorusu, temelde aynı sorulardır. Yıllardır cevapları verilir ve yıllardır tekrar tekrar sorulur...
Tarihçiliğimizin önündeki engellerden biri, “O konu, daha önce çalışıldı; tekrar çalışılmaz!” galat-ı meşhurudur. Tıpta da “O virüs/o hastalık daha önce çalışıldı; tekrar çalışılmaz!” diye bir yanılgı bulunsaydı, halimiz nice olurdu?
@HarpCografyasi
Kuvâ-yı Millîye’nin hem isminden hem fikrinden zerre hazetmeyip Hamas’a övgüler dizenlerin böyle bir benzetme/eşleştirme yapması çok ironik. Herhalde “ya Hamas’ı da destekleyin, olmuyorsa Kuvâ-yı Millîye’den vazgeçin” denmek isteniyor.
Hakikatten beslenenlerin gıdası değil bu...
En kolayı, “zor hoca” olmak: Bitmek bilmeyen ödevlerle, düşük notlarla ve müşkülpesent tutumunla öğrenci üzerinde başarısızlık kaygısı yarat ve bütün sorumluluğu ona yık. “Zor” ve “korkulan hoca” olmak kolay, sevilen ve saygı duyulan bir hoca olabiliyor musun, asıl sen ona bak…
Eşiniz bir tarihçiyse ve geçmişte yaşadığınız bir sorun yüzünden tartışıyorsanız, ona sakın “Geçmişte kaldı, unut gitsin!” demeyin; zira bir tarihçiye yapılabilecek en büyük hakarettir.
"İlhanlı Devleti’nin Askerî Teşkilatı" başlıklı doktora tezimi yazdığım sırada, Timothy May'in (
@Prof_TimothyMay
) Moğol askerî sistemi üzerine bir doktora tezi hazırladığı haberini almış ve çok heyecanlanmıştım. May, 2004 yılında "The Mechanics of Conquest and Governance: The
“Türk” yerine “Türkiyeli” ibaresinin kullanılması yönündeki ısrarın sahipleri, bunda başarılı oldukları takdirde, “Bu ülkeye neden Türkiye demek zorundayız?” tartışmasını başlatmayacaklar mı?
“Türk” ibaresini görmek istemeyen “Türkiye”yi görmek ister mi?
Aşama aşamadır bu işler…
"İlhanlı (İran Moğolları) Devleti’nin Askerî Teşkilatı"
başlıklı eserimiz, Türk Tarih Kurumu tarafından yayımlanmıştır.
Eserin hazırlanmasında emeği geçen, katkı sağlayan herkese tekrar teşekkür ederim.
Bizans, Moğol, Roma, İran, Arap tarihi, vb. sahaları çalışanlara yöneltilen yersiz ve yanlış bir eleştiriyi duyarım hep: “Henüz Türk tarihi 'halloldu' mu ki bunları çalışıyorlar?”
Peki bunlar çalışılmadan Türk tarihi “hallolur” mu?
Bir de tarih, “hallolan” bir şey mi?
Kitabı okumak ile onu taramak, farklı şeylerdir. "Gerçekleri zaten bildiğiniz için", okuduğunuz kitaplarda o kendi "gerçek"lerinize dayanak arıyorsanız, kitabı tarıyorsunuz demektir. Hızlı kitap okumak sevdasına dikkat etmeli; bilgiyi içselleştirmek kolay değildir, zaman alır...
"Moğollar Türk müdür?" sorusuna, şimdilik verebileceğim en iyi cevap şudur:
Moğollar, Türk olmadıkları gerçeğini anlamamızı zorlaştıracak derecede Türktürler...
Diziler güzel ve reytingleri yüksek olabilir, fakat isimlerini koyarken dikkat etmek lazım. Zira "Uyanış", "Diriliş" gibi isimler, Türk'ün önceki devirlerine dair haksız ithamları/imaları barındırıyor. Türk hiç uyumadı ki uyansın; hiç ölmedi ki dirilsin!
@eafyoncu
“Türk” yerine “Türkiyeli” ibaresinin kullanılması yönündeki ısrarın sahipleri, bunda başarılı oldukları takdirde, “Bu ülkeye Türkiye demek zorunda mıyız?” tartışmasını başlatmayacaklar mı?
“Türk” ibaresini görmek istemeyen “Türkiye”yi görmek ister mi?
Birinci sınıf öğrencilerime ilk derste, ilk verdiğim ödev Dunning-Kruger Sendromu/Etkisi'ni incelemeleridir. Öğrencilerimin bu olgudan habersiz bir şekilde tahsil yaparak mezun olmalarını istemem.
Değerli meslektaşım ve dostum, kıymetli kardeşim Prof.Dr. Altay Tayfun Özcan, yeni çalışmasını imzalayıp gönderdi. Eser, kaynak tercümesi ve kritiği bakımından örnek bir çalışma niteliğinde. Hem kendisini hem de Ötüken Neşriyat'ı bu yayımdan dolayı içtenlikle tebrik ediyorum.
Profesörlük kadrosuna atanma mutluluğumu paylaşan, tebrik eden ve çiçek gönderme nezaketinde bulunan tüm hocalarıma, meslektaşlarıma, dostlarıma ve öğrencilerime ayrı ayrı teşekkür ediyorum. Sağ olun, var olun!
Prof. Dr. İlyas Gökhan Hoca'nın "Felaketler Çağı" isimli eseri... Dönemin kaynaklarından, titizlikle elde edilen verilerle hazırlanmış, Ortaçağ'ın iki asırlık döneminde özellikle Mısır ve Suriye'de vuku bulan salgınların detaylı bir incelemesi. Kitabın sonunda yer alan, salgınlar
“Türkler ve Moğollar nezdinde kadının mevkii, hayli yüksek ve saygındır.”
“Bu ülkelerdekilerin kadınlarına olan saygıları, müthiş bir şaşkınlık sebebidir. Bu toplumda kadının mevkii, erkeğinkinden yüksektir.”
Beyânî, s. 69.
@ttkgovtr
8 Mart Dünya Kadınlar Günü kutlu olsun!
Çok kıymetli Hocam ve ağabeyim Prof. Dr. Osman Gazi ÖZGÜDENLİ, hayli önemli ve özgün çalışmalarının yer aldığı yeni kitabını imzalayarak tarafıma gönderdi. Onca meşguliyeti arasında bu nazik gönderisine vakit ayırdığı için ne kadar teşekkür etsem azdır.
Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Tarih Bölümü emekli öğretim üyelerimizden merhum Prof. Dr. Ali SEVİM için hazırladığımız hatıra kitabı, Türk Tarih Kurumu tarafından yayımlanmıştır. Emeği geçen, katkı sağlayan tüm hocalarımıza ve dostlarımıza teşekkür ediyoruz.
Bugün sizlere “kadın” konusunu siyasi ve sosyal açıdan inceleyen Şîrîn Beyânî ve çevirisi ile gayet akıcı, tatlı tatlı o akademik ağırlığı hissettirmeden rahatça okunabilecek “Moğol Dönemi İran’ında Kadın” adlı eseri tavsiye ediyorum.
Müslüman olup Ahmed adını alan İlhan Tegüder'in eski dinine dair alışkanlıklarını devam ettirdiğini ima eden dönemin kaynağı şöyle der: "O, şarap içmeye karşı idi; kımız içmeye ise bazen karşı idi"...
Selenge Yayınları'ndan Bilgi Seti elime ulaştı.
Bir solukta okunacak bilgi dökümanları niteliğindeler...
Seti gönderme nezaketleri için Erkan Göksu Hoca'ya ve Kadir Yılmaz Bey'e çok teşekkür ederim.
Oğlum bugün, kendisine pahalı bir hediye almamı istedi. Haftalık okul harçlığını biriktirip istediği o şeyi kendisinin alabileceğini söyledim. Bir hesap yaptık; harçlığını 519 yıl biriktirmesi gerekiyordu. “Ben o kadar yıl okumam” dedi. “Sen bilirsin” deyip konuyu kapattım.
Dil bilmek, hatta çok sayıda diller bilmek, yerinde kullanılmadığı sürece dezavantajdır; zira öğrenmesi zaman gerektirir. Dili bilmek değil, nasıl kullandığınız önemlidir. Ayrıca, dili nasıl kullanacağını bilmeyenler için ise, dil öğrenmek gereksiz bir yük, bir angaryadır.
Değerli öğrencim Berk Gökmen "İLHANLI ELİT SINIFINDA DİNSEL DÖNÜŞÜM VE İÇ DİNAMİKLER" başlıklı YL tezini tamamladı ve başarıyla savundu. Kendisini tekrar tebrik ederim.
"Moğol ordusunun en önemli bileşenleri, Moğol göçerlerle benzer hayat tarzı süren ve Altay Dağları’ndan Karpatlara kadar etnik egemenlikleri bulunan Türklerdi. Aslında bazı bakımlardan Moğol ordusu, Moğollar tarafından kumanda edilen bir Türk ordusuydu."
Timothy May
ÜNİVERSİTEMİZDEN HER GÜN ÇORBA İKRAMI...
Üniversitemizden Fakültemiz bahçesinde her gün çorba ikramı yapılacaktır. Sabah derse sıcak bir çorba ile başlanır ☺️
“Moğolların iyi eğitimli olduğuna herkes de inanmamaktadır. John Masson Smith Jr, Mısır Memlükleriyle kıyaslandıklarında onların kötü eğitildiklerini iddia etmektedir. Memlükler yalnızca askerî hizmet amacıyla özel olarak askere alınmış ve eğitilmiş seçkin bir güç olduğundan,
Yetkin bir akademisyenlik almak değil, hep vermek üzerine kuruludur.
Emeğinizi, enerjinizi, zamanınızı, bilginizi, en mutlu anlarınızı, yıllarınızı, sağlığınızı, gençliğinizi ve ömrünüzü vermek.
“Verimli olmak” tabirinin en gerçekçi ve tam karşılığı, bu şekilde olsa gerek…
Dersimde öğrencilerime, Memlûk sultanlarının adlarını, nisbelerini, künyelerini ve lakaplarını kamilen bilmelerini salık veririm. Çünkü, örneğin bir el-Melikü’z-Zâhir Rüknüddîn Baybars es-Sâlihî el-Bundukdârî öbeğinde birçok tarihsel bilgi gizlidir.
Nefret ettiğim bir insan tipi var: “Hiçbir iş yapamam, ama çok güzel iş bozarım” mantığına sahip asalak tip… Bu tipler güçlerini, çalışkan insanların, emeklerinin ve zamanlarının bu tiplerce heba edileceğine dair endişelerinden ve korkularından alırlar, oradan beslenirler.
Baybars tahta oturduğunda “Kâhir (kahredici, yok edici, ezen, ezici)” lakabını almak istemişti. Ona, bu lakabı kullanan hükümdarın iflah olmayacağını söylediler; bunun üzerine Baybars, “Zâhir (parlayan, seçkin)” lakabını aldı.
Tarihte, "Zâhir" olamamış "Kâhir"ler hayli çoktur.
Her fırsatta hatırlattığım bir husus, İlhanlı hükümdarlarının ve Moğolca isimlerin/unvanların yazımında bir konsensüs oluşması yönündedir. Örneğin, günümüzde yapılan çalışmalara bakıldığında “Hülegü” isminin “Hülagu”, “Hülâgu”, “Hulâgu”, … vs. varyantlarında yazıldığı görülür.
İnalcık, tarihi sadece okumadı; bizzat yaşadı. Büyük değişimlerin hemen yakınındaydı, içindeydi; kendi gözleriyle şahit oldu çoğu mühim hadiseye. İnalcık, yaşadığı uzun ve dopdolu ömrü ile de sadece bir tarihçi değil, bizzat tarihin kendisiydi...
Bazı Azerbaycanlı okuyucular, "İlhanlı (İran Moğolları) Devleti'nin Askerî Teşkilatı" isimli kitabımda geçen "İran Moğolları" ibaresinden alınmış; doğrusu "Azerbaycan Moğolları" olmalı imiş. Hatta sayfasında kitabımın ismini değiştirenler dahi olmuş! Kitap ismi DEĞİŞTİRİLEMEZ!
Japon deprem ve inşaat uzmanı Yoshinori Moriwaki’yi gördüm televizyonda. O şirin, kırık Türkçesiyle kendini paralıyordu deprem hakkında birşeyler anlatmak, bilgi vermek için.
Sevgili Yoshinori; zannediyor musun ki, senin anlattıkların Türkiye’de daha önce hiç anlatılmadı?
Tarih kurgu, fiction, masal veya hoşunuza giden hikayeler bütünü değildir. Aksine nereden geldiğinizi ve nereye gideceğinizi gösteren yol haritasıdır. Yolunuzu kaybetmek istemiyorsanız, doğru çizilmiş haritalara bakın!
Mültecileri, Medine’ye “hicret” etmiş “muhacir”lere; ev sahiplerini ise “ensar”a benzetmek, “Müslüman dayanışmasına” güzel bir örnek.
O muhacirlerin Medine’de iktidarı devralmaları hadisesi de mültecilerin sığındıkları yerde yönetimi ele geçirebildiklerine güzel bir örnek.
Tarih biliminde yanlış sorular, yanlış cevapları doğurur. Örneğin:
Yanlış soru: Matbaa, neden Osmanlı Devleti’ne geç geldi?
Doğrusu: Matbaa, neden Osmanlı Devleti’nde icat edilmedi?
Apartmanın dış görünümünü bozduğu gerekçesiyle, çoğu apartman sakini gibi evimdeki çalışma odasına klima taktıramadım; fakat İstanbul Fatih'teki tarihi yapıya, Hirami Ahmed Paşa Camii'ne klima takılmış.
İçinde benim de yazılarımın bulunduğu, kıymetli dostum ve meslektaşım Doç. Dr. Halil İbrahim Gökbörü editörlüğündeki başvuru kitabı, İlk Türk-İslam Devletleri, Nobel tarafından yayımlandı.
Anadolu Selçuklu mu, yoksa Türkiye Selçuklu tabiri mi? Bunların birinde ısrarcı olmak, ikisinden birini tercih etmekten daha yanlış. Kanımca en doğrusu, ikisini de aynı metinde kullanmak. Böylece Anadolu Selçuklu'nun Türkiye Selçuklu Devleti olduğu da anlatılmış/anlaşılmış olur.
“Kaynaktaki bir harf, müstensihin yazmayı unuttuğu yalnızca bir harf, tarih yazımını nasıl etkiler, nasıl tahrif eder; bu yanlış tekrar edilerek bir asır öncesinden günümüze nasıl ulaşır?” diye merak edenler, bunun ilginç bir örneğini burada okuyabilirler:
1-İbn Bîbî, müneccim bir annenin oğlu. Anne gaipten/gelecekten (!), oğul da geçmişten haber veriyor. Her ikisinin söylediklerinin gerçeklerle ne kadar örtüştüğünü tam anlamıyla elbette bilemiyoruz; ama inkâr edilemez bir hakikat, bir aile sırları var: İnandırıcılık kabiliyeti.
8 yaşındaki oğluma "Sana teleskop alayım mı?" dedim,
"Hayır, bana dürbün al" dedi,
"Neden?" diye sordum,
"O kadar uzaklarla işim yok" diye cevap verdi.
Bilemedim...
Bir "tarihçi" hergün ve herhangi bir konuda en az üç tweet ya da tweet serisi atıyorken, adeta "tweetliyorum, o halde varım!" mottosuna sahipken 18 Mart Çanakkale Zaferi'nin yıldönümünde neden sessiz kalır?
Müverrih, başkasından işittiği rivayeti aktarırken râvînin ismini verir ve bazen de "rahimehullah/rahmetullahi aleyh" der. Burada bir amacı râvîye rahmet okumak iken, diğer ve asıl önemli amacı ise artık o bilgiyi teyit edecek kendisinden başka kimsenin kalmadığını vurgulamaktır.
“Gelişmiş Ülkeler, Gelişmekte Olan Ülkeler, Az Gelişmiş Ülkeler, Gelişmemiş Ülkeler”
Bu tasnife bir başlık daha eklenmeli: “Gelişmemekte Israr Eden Ülkeler”
Akademide, akademik işlerini asistanı/öğrencisi üzerine yıkıp, sonuç iyi olduğunda bütün övgüyü/puanı bencilce kendisi toplayan; fakat işler sarpa sardığında ise “o işi aslında ben yapmadım, bizim asistan/öğrenci yapmış” deme cüretini/pişkinliğini gösterebilenler hâlâ var mı?
Kazakistan Ankara Büyükelçiliği ve Ankara Üniversitesi işbirliğinde, Türkiye Cumhuriyeti’nin 100. Yılı ve Sultan Baybars’ın doğumunun 800. Yılı münasebetiyle “Türklerin Altın Çağı: Sultan Baybars ve Zamanı” Sempozyumu düzenlenecektir.
Türklerde ve Moğollarda, savaşın seyrini değiştirmeye yönelik “doğaüstü” taktiklerin de kullanıldığına şahit olmaktayız. Bu tür inanışlardan birinin aygıtı da Yada Taşı’dır. Beklenmedik zamanlarda yağmur, kar, dolu yağdırma; fırtına çıkarma gücü olduğuna inanılır bu taşın.
Değerli YL öğrencim Arş. Gör. Mehmet Yurt, danışmanlığını yürüttüğüm "İlhanlılarda Yerli Yönetim Sınıfının Yeri: Cüveynî Ailesi Örneği" başlıklı tez çalışmasını başarıyla savundu. Katkılarından dolayı jüri üyeleri Prof. Dr. İlhan Erdem ve Doç. Dr. Hasan Işık'a da müteşekkirim.
“Moğollar istihbarat toplamadan bir sefere başlamazlardı. Bu istihbaratı tüccarlardan, kendi casuslarından, ordularının önünde giden algincin veya gözcülerden ve belirli tehditlerle başa çıkmak için gönderilen keşif kuvvetlerinin raporlarından olmak üzere çeşitli yollarla
Seyir halindeyken aracımın önünde bıraktığım güvenli mesafeye göz dikip hemen o mesafeyi hiç eden aç gözlü sürücü, sana söylüyorum: O mesafeyi, sen oraya giresin diye bırakmadım ve insanların hayatını, kendininki gibi ucuz sanıp riske atma!
Çok kıymetli meslektaşım ve dostum Doç. Dr. Altay Tayfun Özcan, Moğolların Avrupa'daki faaliyetlerine ilişkin hayli elzem üç kaynağı dilimize aktararak Türkiye'deki mongolistik çalışmalarına yine çok değerli bir katkı sağlamıştır. Kendisini canı gönülden tebrik ediyor; +